Điếu văn hương lửa ⁽¹⁾

1-

EM  trả  ANH   nhẫn  cưới ,

Bởi ANH  xa mù khơi ....

Nhịp cầu duyên...đứt mối  ,

Hương lửa tình đổi ngôi  !

2-

Trả ANH  tờ....hôn thú  ,

Đành cam kết  : chia phôi  !

Tim EM  " vô sở  trụ " ⁽²⁾

Tay  EM  tháo nhẫn  rồi....

3-

Chúc ANH vui thượng lộ....

Và hồn về...mỗi đêm  ,

Điếu văn EM soạn nhớ ,

Làm sao , bao giờ quên  ?

                       LHVKD, 

                      (1) cảm  hứng từ bài hát THANH XUÂN của ns Nguyễn Tuấn....

                      (2) không còn trụ cột để nương tựa....

Nữ đầu bếp Việt Nam, chị Thư Phạm Buser đang gây sốt tại thành phố New York, Mỹ với chuỗi tiệc lưu động mang tên 'Ăn Cỗ' - giới thiệu sự đa dạng trong mâm cỗ truyền thống khắp 3 miền Bắc - Trung - Nam.

Mỗi sự kiện "Ăn Cỗ" mang tới một thực đơn khác nhau, với những món đặc sản được chọn lọc và thực hiện kỳ công, tỉ mỉ.

Ở giữa lòng nước Mỹ, thực khách có thể thưởng thức mâm cỗ miền Trung với cao lầu; mâm cỗ vùng cao với gà nướng, cơm lam, rau rừng, dồi sụn nướng lá mắc mật, hay mâm cỗ vùng biển duyên hải với lẩu thả, chả cuốn cá trích…

Mâm cỗ miền Tây sông nước cũng được khách đặt "cháy chỗ" từ sớm để thưởng thức ếch thui rơm, cua rang me, gỏi gà chôm chôm, bún kèn.

Nữ đầu bếp đã nhờ người thân và bạn bè mang trực tiếp nguyên liệu từ Việt Nam sang Mỹ để chế biến các mâm cỗ.

Chẳng hạn, trong sự kiện "Ăn Cỗ" đầu tiên, chị sử dụng loại mì trứ danh của Hội An, được ngâm trong nước tro để tạo nên hương vị đặc trưng, màu vàng óng bắt mắt cùng độ dai giòn hấp dẫn, làm nên những bát cao lầu đậm chất quê hương.

 

Nữ đầu bếp mang mì từ Hội An sang Mỹ để làm món cao lầu

Khi thực hiện mâm cỗ vùng cao, chị Thư Phạm cũng kỳ công đặt hơn 100 ống tre, các loại gia vị bản địa từ Việt Nam sang Mỹ.

“Tôi hiểu rằng với nhiều người, đây có thể là lần đầu tiên họ được thưởng thức những món đặc sản hay nguyên liệu này. Vì vậy, tôi cảm thấy có trách nhiệm mang đến cho họ phiên bản hoàn hảo nhất của ẩm thực Việt Nam”, nữ đầu bếp chia sẻ trên New York Eater.

 

Nữ đầu bếp cho biết, dù chi phí mang nguyên liệu từ Việt Nam sang Mỹ rất tốn kém, chị vẫn muốn tái hiện mâm cỗ vùng miền một cách chính xác nhất.

Thư Phạm còn khéo léo đưa nhiều kỹ thuật truyền thống vào các mâm cỗ, từ tỉa hoa bằng rau củ đến nghệ thuật làm thạch. Nhiều kỹ năng chị học được từ mẹ - người từng sở hữu một quán ăn tại TPHCM.

Riêng năm 2025, đầu bếp Thư Phạm đã tổ chức 2 sự kiện "Ăn Cỗ" giới thiệu mâm cỗ Sài Gòn xưa và mâm cỗ vùng biển Việt Nam.

Ở mâm cỗ gắn liền ký ức Sài Gòn xưa, nữ đầu bếp giới thiệu tới thực khách dê nướng chao, thịt heo lắc, mì vịt tiềm, kem ký. Thịt dê được nướng cùng chao - đậu phụ lên men có hương vị đặc biệt, ăn kèm ngô nướng và khế chua. Thịt heo lắc là sự kết hợp với xoài chua, cà tím, sả, ớt cay nồng.

Món chính trong mâm cỗ là tô mì vịt tiềm đậm đà. Thịt được ninh chậm cùng nấm đông cô, cải ngọt, nước dùng từ thảo mộc. Thực khách sẽ ăn kèm đu đủ muối chua để cân bằng hương vị.

 

Tô mì vịt tiềm hấp dẫn thực khách

Món tráng miệng là kem ký nhài - vải thiều làm thủ công, gợi ký ức tuổi thơ của nhiều người con TPHCM xa quê.

 

Thực khách thưởng thức kem ký được bày biện cao cấp

Sự kiện "Ăn Cỗ" hồi tháng 8 vừa qua, đầu bếp Thư Phạm đã mở đón khách trong 5 ngày thay vì chỉ 1 ngày như trước đây, để đáp ứng nhu cầu thực khách.

Tại sự kiện, nữ đầu bếp giới thiệu mâm cỗ vùng biển với các món đặc sản như: cá nướng tiêu xanh, bánh xèo mực, gỏi rong sụn, bún quậy, tráng miệng bằng kem mít, bánh dừa.

 

Mâm cỗ vùng biển với loạt đặc sản từ hải sản

Bún quậy là đặc sản nổi tiếng của Phú Quốc (An Giang). Đúng như tên gọi, món ăn này gắn liền với thao tác “quậy” ở nhiều công đoạn. Chả cá được quậy rồi ép vào thành tô, bún sau khi luộc cũng được quậy đều. Đặc biệt, thực khách còn được tự tay trải nghiệm thao tác quậy để pha chén nước chấm.

Chị Thư Phạm tổ chức "Ăn Cỗ" theo mô hình pop-up - hình thức kinh doanh ẩm thực chỉ diễn ra trong vài ngày hoặc vài tuần tại một địa điểm nhất định. Không gian có thể là sân vườn, quầy bán di động, thậm chí trong các nhà hàng cao cấp, và hoạt động quảng bá chủ yếu dựa vào mạng xã hội.

"Ăn Cỗ" được tổ chức lần đầu vào tháng 7/2023. Sau đó, cứ 4-5 tháng, sự kiện lại được tổ chức với một không gian, thực đơn mới lạ. Tới nay 7 sự kiện "Ăn Cỗ" đã diễn ra và luôn trong trạng thái "cháy vé".

Chuỗi sự kiện "Ăn Cỗ" này được truyền thông tại Mỹ dành nhiều lời khen ngợi.

Linh Trang - Trọng Nghĩa

Linh Trang

Nguồn: https://baomoi.com/dau-bep-viet-nau-mam-co-toan-dac-san-tu-nam-ra-bac-tai-my-khach-toi-chay-cho-c53407956.epi?utm_source=dapp&utm_campaign=share

Phan Thiết là 1 trong 6 vùng sản xuất nước mắm nổi tiếng trong cả nước. Trải qua nhiều thăng trầm, đến nay, nước mắm Phan Thiết vẫn lặng lẽ khẳng định vị thế của mình như một biểu tượng văn hóa và ẩm thực Việt Nam.

 

Hành trình của “giọt mắm rin” là minh chứng cho sức sống bền bỉ của di sản dân tộc

Bề dày lịch sử

Với hơn 300 năm lịch sử, từ những làng chài ven biển đến thương hiệu quốc gia được yêu thích, hành trình của “giọt mắm rin” không chỉ là câu chuyện về nghề truyền thống mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của di sản dân tộc. Nói đến nước mắm Phan Thiết, không chỉ những người trong nước mà cả nước ngoài cũng biết hương vị đặc biệt thơm ngon đậm đà của nó.

Nhờ nghề làm nước mắm phát triển, đời sống ngư dân nơi đây những năm qua dần khởi sắc. Dù nhìn đơn giản, chỉ cần cá và muối mà không cần máy móc cầu kỳ, nhưng để tạo ra những giọt nước mắm thơm ngon, người làm nghề phải sở hữu kinh nghiệm dày dặn cùng những bí quyết riêng.

Quy trình sản xuất nước mắm truyền thống là minh chứng cho sự kiên nhẫn và khéo léo của ngư dân vùng biển này. Từ tháng 4 đến tháng 8 âm lịch, cá cơm xuất hiện nhiều, trong đó cá cơm than và cá cơm sọc tiêu được các nhà lều, cơ sở sản xuất nước mắm ưu tiên thu mua làm nguyên liệu ủ chượp. Cá cơm đánh bắt về được chọn lựa kỹ, sau đó đem trộn với muối theo tỷ lệ 3 cá 1 muối. Tiếp theo, những người làm nước mắm sẽ ủ mắm trong lu khạp, thùng gỗ và đem phơi ngoài trời suốt 12 – 18 tháng.

Không dùng hóa chất hay máy móc hiện đại, chỉ nhờ kinh nghiệm lâu đời và hơi thở của biển, người làm nghề tạo ra những giọt nước mắm màu nâu cánh gián, thơm lừng, với độ đạm từ 30 - 40 độ. Có lẽ nhờ cái nắng chói chang của xứ Phan đã mang lại hương vị thơm ngon đậm đà của nước mắm Phan Thiết nổi danh hàng trăm năm nay.

 

Du khách nếm thử hương vị nước mắm Phan Thiết

Thế nhưng, hành trình giữ vững thương hiệu nước mắm Phan Thiết cũng gặp nhiều trắc trở. Từng có giai đoạn, sự xuất hiện của các thể loại nước chấm công nghiệp đã tạo áp lực lớn về giá cả và chất lượng khiến nhiều cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống lúc ấy đối mặt với chi phí cao, cạnh tranh khốc liệt và nguy cơ “giả mạo” thương hiệu trên thị trường.

Có thời điểm, nghề làm nước mắm truyền thống ở Phan Thiết thu hẹp dần vì mua nguyên liệu khó khăn. Một số cơ sở chỉ tập trung vào sản xuất gia công cho các doanh nghiệp khác hoặc bán nước mắm thô, dẫn đến thương hiệu nước mắm Phan Thiết dần vắng bóng trên thị trường.

Di sản văn hóa phi vật thể

Tuy nhiên, năm 2023, tỉnh Bình Thuận (cũ) chính thức bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho nước mắm Phan Thiết, giúp sản phẩm được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Từ đó, nhiều cơ sở sản xuất nước mắm trong tỉnh như tiếp thêm động lực thay đổi cách làm, đầu tư công nghệ, nhãn mác, kiểu dáng chai, mar-keting, quảng bá trên nền tảng số… nên những chai nước mắm đến tay người tiêu dùng không chỉ chất lượng, mà còn mang nhiều thông điệp quảng bá du lịch địa phương.

Không chỉ vậy, thương hiệu nước mắm Phan Thiết dần trở thành thân quen với người tiêu dùng trong, ngoài nước và được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 - 4 sao.

Ông Trương Quang Hiến - Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm Phan Thiết cho biết: Trên chặng đường 25 năm thành lập và phát triển, hiệp hội đã quy tụ 48 hội viên, gồm 5 công ty cổ phần, 29 công ty TNHH, 1 doanh nghiệp tư nhân và 13 cơ sở sản xuất hộ gia đình. Hiện có 36 doanh nghiệp và cơ sở được cấp giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý “Phan Thiết” cho sản phẩm nước mắm truyền thống.

Các hội viên cung cấp ra thị trường 22 - 23 triệu lít nước mắm mỗi năm, đạt doanh số gần 1.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho 400 lao động thường xuyên và hàng ngàn lao động thời vụ. Đồng thời tiêu thụ khoảng 22.000 - 23.000 tấn cá, giúp ngư dân duy trì bám biển và bảo vệ biển, đảo Tổ quốc.

 

Nhiều sản phẩm nước mắm đạt chứng nhận OCOP 4 sao được người tiêu dùng đánh giá cao

Đặc biệt, nhiều thương hiệu nước mắm chỉ từ cơ sở nhỏ lẻ, truyền thống của gia đình nhưng đã có tính kế thừa qua nhiều thế hệ và phát triển mạnh mẽ trên thị trường nhờ nội lực như: nước mắm Bà Hai, Nam Thạnh Hương, Con Cá Vàng, Toàn Hương, nước mắm cá cơm Suchi... Ông Nguyễn Hữu Dũng - Giám đốc Công ty TNHH Nước mắm Bà Hai (phường Phú Thủy) chia sẻ thêm: “Gia đình tôi có truyền thống làm nghề sản xuất nước mắm hơn 50 năm, nhưng chủ yếu nhỏ lẻ.

Từ năm 2003, tiếp nối nghề của mẹ, tôi tiếp quản xưởng sản xuất và phát triển dần, mở rộng thị trường. Sau nhiều nỗ lực, nước mắm Bà Hai đã đạt chuẩn OCOP 4 sao và được đông đảo người tiêu dùng tin tưởng. Nước mắm Phan Thiết ngày nay đa dạng về độ đạm, mỗi thương hiệu đều gắn với câu chuyện thăng trầm của làng nghề hơn 300 năm tuổi. Chúng tôi không chỉ làm mắm mà còn gìn giữ hồn quê hương – nơi mỗi giọt mắm là một phần lịch sử”.

Có thể thấy, trải qua nhiều thăng trầm, nước mắm Phan Thiết không chỉ là gia vị mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, là di sản văn hóa. Với sự chung tay của chính quyền, ngư dân và doanh nghiệp, thương hiệu nước mắm Phan Thiết vẫn đang vững bước trên hành trình giữ vững thương hiệu, hướng đến xuất khẩu sang châu Âu, Mỹ và trở thành niềm tự hào của ẩm thực Việt.

Minh Vân

Nguồn: https://baomoi.com/nuoc-mam-phan-thiet-va-hanh-trinh-giu-vung-thuong-hieu-c53325510.epi?utm_source=dapp&utm_campaign=share

Trong cái se lạnh dịu nhẹ và nắng trong veo của tiết trời giữa thu, trên những cánh đồng của đồng bào Tày ở vùng cao Thái Nguyên, từng bông lúa nếp ngả màu xanh ngà, tỏa hương thơm ngan ngát. Đó là hương sữa non, báo hiệu vụ mùa đang vào độ đẹp nhất để làm cốm.

 

Người Tày ở xã Ngân Sơn và Bằng Vân duy trì nghề làm cốm từ rất lâu đời.

Thơm hạt ngọc trời

Tại một số xã phía Bắc của tỉnh Thái Nguyên, mùa cốm của đồng bào người Tày thường bắt đầu từ khoảng giữa tháng 8 đến đầu tháng 10 âm lịch.

Khi những thửa ruộng bậc thang vẫn còn lẩn khuất trong sương núi, các mẹ, các chị đã ra đồng chọn cắt lấy từng bông lúa nếp non bằng một dụng cụ rất đơn giản mà độc đáo, người Tày gọi là “hép”. Dụng cụ này giúp cho các bà, các chị có thể dễ dàng chọn lọc được những bông lúa nếp vừa ý trong cả cánh đồng lúa nếp mênh mông.

Cốm của đồng bào người Tày ở xã Ngân Sơn và Bằng Vân từ lâu đã được nhiều người yêu thích vì được làm từ loại nếp ngon, người dân địa phương gọi là “Khẩu nua lếch”. Theo chân các mẹ, các bà đi cắt lúa trên những cánh đồng Khẩu nua lếch đang vào độ chuẩn bị mẩy hạt, chúng tôi mới nhận ra sự hấp dẫn đặc biệt của giống nếp này.

Chỉ mới đến gần những ruộng “Khẩu nua lếch”, đã có thể cảm nhận hương thơm tươi mát, ngào ngạt lan tỏa trong cả một khoảng không gian rộng lớn. Hương thơm ấy sẽ được các mẹ các chị gồng gánh về nhà trong sự chào đón của con trẻ.

Chị Phan Thị Thêm ở thôn Thượng Ân, xã Bằng Vân giải thích cho chúng tôi rằng: Lúa nếp phải được cắt vào buổi sáng, tránh ánh nắng càng nhiều càng tốt vì nắng lên sẽ làm khô nhựa, làm cốm sẽ không ngon, không dẻo. Lúa nếp non sau khi thu hái về nhà sẽ được tuốt, rửa sạch đem luộc. Giai đoạn luộc cốm là công đoạn rất quan trọng quyết định đến độ dẻo mềm hay cứng của hạt cốm thành phẩm.

 

Đồng bào người Tày thu hái những bông lúa nếp non để làm cốm bằng một dụng cụ gọi là "hép".

Cốm được người Tày phía Bắc tỉnh Thái Nguyên gọi là “Khẩu mẩu”. Những bông lúa nếp, sau khi cắt về phải được tuốt, đãi sạch hạt lép và luộc ngay để đảm bảo hạt cốm giữ được sự dẻo dai.

Hạt thóc luộc vừa chín tới là được vớt ra và rang trên những chiếc chảo gang to. Mục đích của việc rang cốm là để vỏ hạt thóc khô và để hạt cốm bên trong săn lại, khi đem giã, hạt cốm sẽ không bị nát và dính vào vỏ trấu. Lúc này, hương thơm của giống nếp bản địa đã tỏa hương thơm lừng trên ngôi nhà sàn, lan ra cả đường làng, ngõ xóm.

Thóc sau khi đã rang xong phơi ra một tấm cót cho nguội. Vào thời điểm làm cốm rộ, nhà nào nhà nấy đều chuẩn bị một chiếc cót tre vàng ươm trên hiên nhà sàn. Sau khi nguội, công việc giã cốm thường được giao cho những thanh niên trẻ tuổi vì nó đòi hỏi nhiều sức khỏe hơn.

Để làm ra một mẻ cốm ngon, phải giã thật cẩn thận, vừa tách được vỏ trấu, lại không làm nát hạt gạo. Sau khi giã cốm xong, các chị các mẹ sẽ cùng sàng sảy cốm để loại bỏ vỏ trấu và nhặt các hạt thóc chưa tách vỏ. Công việc này thường mất nhiều thời gian và đòi hỏi sự tỉ mẩn, khéo léo.

Qua thời gian cần mẫn, nhẫn nại của các mẹ, các chị, những hạt cốm cũng đã được lọc ra, sạch sẽ tinh tươm, hương thơm bắt đầu tỏa ngát, bao phủ cả xóm làng. Theo cách làm cốm của người dân ở Bằng Vân và Ngân Sơn, những hạt cốm sau khi được sàng sảy sạch sẽ, sẽ được đem giã lần nữa để tăng độ mềm, dẻo. Một mẻ cốm làm ra có hạt dẹt, màu xanh và có mùi thơm, béo ngậy của lúa non.

Sản phẩm OCOP được ưa chuộng

Câu chuyện về nguồn gốc ra đời của món cốm người Tày khá đặc biệt. Trong những mùa giáp hạt, không có gạo để ăn, người dân phải gặt hái lúa non về làm lương thực. Sau đó họ đã nghĩ ra cách chế biến những bông lúa nếp non thành món cốm ngày nay.

Tại các xã Bằng Vân, Ngân Sơn, món cốm đã được các hộ gia đình đóng gói, hút chân không để tăng thời gian bảo quản, và bán ra thị thường ở nhiều nơi. Đồng bào người Tày đã phát huy món ẩm thực truyền thống của cha ông truyền lại để sản xuất thành hàng hóa, nâng cao thu nhập.

 

Ngày nay việc rang cốm đã trở nên nhẹ nhàng hơn nhờ sử dụng máy móc hỗ trợ.

Chị Đinh Thị Mai ở thôn Thượng Ân, xã Bằng Vân cho biết: Sản phẩm cốm Khẩu nua lếch của chúng tôi đã được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh từ năm 2022. Cốm của chúng tôi bán ở khu vực các phường Bắc Kạn, Đức Xuân, và trung tâm tỉnh Thái Nguyên và một số tỉnh, thành phố như Hà Nội, Bình Phước. Giá bán lẻ là 120.000 đồng/kg. Hiện nay chúng tôi đang vận động người dân tham gia trồng hoàn toàn lúa nếp để sản xuất hàng hóa quy mô lớnn hơn.

Ngoài xã Bằng Vân thì hiện nay tại xã Ngân Sơn cũng có nhiều thôn, bản làm cốm như: Hợp Tiến 1, Tân Lập, Hoàng Phài, Nà Ngàn.

Bà Nguyễn Thị Phượng, Trưởng phòng Văn hóa thông tin xã Ngân Sơn cho biết: Xã Ngân Sơn đã xây dựng được 2 tổ hợp tác làm cốm. Hiện nay trên toàn xã trồng giống lúa Khẩu nua lếch với diện tích hơn 30ha. Người dân trồng lúa nếp theo hình thức gối vụ để kéo dài thời gian làm cốm.

Hằng năm, chính quyền địa phương cũng tích cực quảng bá đặc sản của địa phương mình như tổ chức hội thi giã cốm, để động viên người dân gìn giữ nét ẩm thực của cha ông và quảng bá sản phẩm, nét đẹp văn hóa...

Nếu như ở các vùng miền, các dân tộc khác, người dân có nhiều cách chế biến cốm như: cốm chấm muối tiêu, cốm nhân dừa, bánh cốm… thì người Tày vùng cao phía Bắc Thái Nguyên thưởng thức cốm đơn giản.

Món cốm đặc trưng nhất là cốm xào đỗ xanh ngào đường. Trong lúc đang rang cốm, thì những người phụ nữ đã chuẩn bị ngâm đỗ xanh để nấu, sau đó ngào trên chảo với đường. Hạt cốm sau đó được trộn đều trên chảo nóng với đỗ xanh với tỷ lệ hợp lý để khi ăn có vị thơm của cốm, vị ngọt nhẹ của đường, vị bùi của đỗ xanh và vị dẻo của nếp. Ngoài ra người dân còn làm bỏng cốm, chả cốm.

Khi nắng vàng chênh chếch trên tán cây trước nhà, tiếng mõ trâu văng vẳng ngoài đồi xa, mùi hương cốm mới thoang thoảng gợi nhớ về những mùa đã cũ. Có lẽ bởi vậy, mùa thu cũng trở nên dịu dàng hơn, đẹp đẽ hơn.

Nguồn: BÁO MỚI