Khi những hạt mưa đầu mùa bắt đầu rơi xuống, là dấu hiệu để người dân Tây Nguyên chuẩn bị vào rừng, lên nương rẫy tìm nấm mối. Đây là món ăn đặc sản mỗi năm chỉ có một lần của người dân vùng đất đỏ bazan.

Nấm mối được xem là một trong những món quà thiên nhiên ban tặng cho con người vào đầu mùa mưa hàng năm. Đây là đặc sản tinh túy siêu ngon giàu dinh dưỡng. Nấm chỉ mọc một lần duy nhất trong năm ở những nơi có con mối làm tổ.

Chị H’Lươm Buôn Krông, dân tộc Ê Đê, ở buôn Alê B, phường Êa Tam, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk cho biết: "Khi đi tìm nấm mối, cần phải có kinh nghiệm để tránh lấy phải nấm độc. Theo kinh nghiệm của những người săn nấm, nấm mối chỉ xuất hiện ở nơi có nhiều mối đất sinh sống, làm tổ. Việc tìm đúng hay không chỉ cần quan sát hoặc đào khoảng đất nhỏ chung quanh, nếu thấy con mối đất, chắc chắn đó là nấm mối”.

Nấm mối tự nhiên có thân mảnh dạng cuống, cao từ 3-10 cm. Mũ nấm có hình tròn, mặt trên phẳng, mịn. Gốc nấm hơi ngả vàng. Khi vừa nhú khỏi mặt đất, tai nấm chưa nở, mũ nấm màu nâu xám cụp xuống giống dạng búp. Nhưng chỉ khoảng vài tiếng sau, nấm đã nở bung xòe như cái dù và chuyển sang màu trắng. Nấm mối ngon nhất khi còn búp và mọc nhiều nhất khi thời tiết mưa nắng đan xen.

Nấm mối thường mọc ở chỗ nhiều cây lá mục, đất ẩm, nơi có nhiều mối làm tổ.

Để giữ được trọn vị thơm ngon của nấm mối khi hái về, chị H’Lươm chia sẻ kinh nghiệm: “Muốn nấm mối giữ nguyên vị thơm, ngọt, sau khi hái về, nấm phải được chế biến ngay hoặc giữ khô ráo để tránh bị hư sẽ làm giảm giá trị dinh dưỡng".

Với vị ngọt thanh, mùi thơm nhẹ, nấm mối thường được dùng để chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn như xào, kho, nấu canh, nấu cháo… đều rất ngon miệng và bổ dưỡng. Trong đó, nấm mối xào là món ăn dễ chế biến, được nhiều người ưa dùng. Chị Nhung Đặng, sinh sống tại phường Êa Tam, thành phố Buôn Ama Thuột, tỉnh Đắk Lắk, cho biết cách làm món nấm mối xào: “Nấm sau khi lấy về, cạo sạch phần đất bám trên nấm, rửa qua nước muối rồi để ráo, cho một ít dầu ăn lên chảo, phi thơm xả rồi cho nấm vào xào. Để giữ nguyên vị ngọt và mùi thơm của nấm chỉ cần nêm nếm một chút gia vị".

Món nấm mối xào

Nấm mối là một món quà đặc biệt mà thiên nhiên ban tặng cho vùng đất Tây Nguyên đầy nắng gió. Ngày nay, khi rừng dần xa hơn, việc canh tác nương rẫy cũng chuyên nghiệp hơn, nên việc tìm nấm mối cũng khó. Do khá hiếm, giá nấm dao động từ 300-500 ngàn đồng/kg tùy nấm búp hay đã nở, nhưng có tiền chưa chắc đã mua được.

Canh cà đắng nấu nấm mối

H Nêč Ênuỗl/VOV-Tây Nguyên

Nguồn: https://baomoi.com/nam-moi-tinh-hoa-tu-nui-rung-tay-nguyen-c52555714.epi?utm_source=dapp&utm_campaign=share

 VINH DANH ?

Vinh danh trí tuệ, hay vinh thân ?

Tượng Bụt chùa to viếng mỗi tuần....

Chỉ thấy nhang đèn, chưa thấy... Phật ,

Nào đâu tâm cảnh...." ta bà" gần ?

Vinh danh trí tuệ : những nhà tu...

Đảnh lễ thánh - thần - chúa Giê-su ,

Chúc phúc nương thân, quên bố thí...

Phải chăng tín hữu đã...riêng tư ?

Vinh danh trí tuệ, nói gì đây ?

Hành ĐẠO nào mong được ĐỨC dày....

Nghiệp quả loanh quanh tầm đuốc huệ ⁽¹⁾ ,

Biển đời thanh thản đọng trong mây !

Vinh danh trí tuệ : sẻ chia cao ,

Dâng hiến từ bi - bác ái chào !

Định hướng tâm hồn vô vị lợi....

Biển đời thanh thản, mặc xôn xao !

                                          Phường TDM,tp HCM 

                                        tịnh danh,

(1) wisdom, sagesse # dọn dẹp sạch sẽ cái TÔI tham- sân- si...

Trong tác phẩm Thú chơi sách, học giả Vương Hồng Sển cho biết: “Năm 1941, tôi làm thơ ký nơi Dinh Thống đốc Nam Kỳ, tôi có một bạn đồng liêu là Bùi Văn Hai được đi Hà Nội học bổ túc về khoa gìn giữ thư viện (archiviste). Có tin thi sĩ Tản Đà từ trần, nhờ đến cụ bà Nguyễn Khắc Hiếu xin vài kỷ niệm của thi sĩ, thì bà cụ rất sẵn lòng”. Lá thư trả lời ngày 22 Novembre 1941 của bạn cụ Sển, nay đọc lại, tự dưng tôi lại liên tưởng đến một nhà thơ ở đất Bình Dương: Lê Hưng VKD, tịnh danh lhvkd.

Tại sao thế?

Không liên tưởng sao được khi trong thư có đoạn thuật lại câu nói của vợ nhà thơ Tản Đà nhận xét về chồng: “Ông sẽ làm nhiều loại về tiểu thuyết v.v… nữa nếu ông còn vì bao giờ trong lòng ông vẫn có thơ văn muốn thì có”. Rõ ràng, đây là phẩm chất của người viết chuyên nghiệp, tất nhiên cũng cần phải có tài năng thì bất kỳ lúc vào cũng có thể viết.

Từ lâu nay, có cơ may lẫn cơ duyên được “kết bạn” sáng tác văn nghệ với nhà thơ, nhà giáo, lương y, nhà nghiên cứu Lê Hưng VKD, tôi nhận thấy ông cũng là một mẫu người như thế. Là một cảm hứng hết sức giồi dào, mạch chảy của thi hứng tưởng chừng bất tận, có thể viết đều đặn mỗi ngày, ông đã chạm đến đề tài khác nhau và phóng bút ở nhiều thể loại. Sức viết ấy, khi con người ta đã ngoài 80 thì lại càng quý và hiếm.

Thời trai trẻ, như nhiều người viết khác, ồ, ai cũng thế thôi, đó là lúc thi nhân viết về tình yêu đôi lứa thì nay không còn trẻ nữa, ông đã hướng một thế giới khác: Tâm linh, Tôn giáo, Siêu hình... Để từ đó, ông quán niệm, suy ngẫm bằng thơ - là thơ là vần điệu là câu chữ nhưng ám ảnh trong đó, triết lý trong đó là nhằm đạt đến thấu cảm về Lẽ sống, về sự Vĩnh cữu, về Sắc Không của Đời. Tôi nghĩ đó là thpơ của một người khi đã đến một độ tuổi nào đó, đã “đạt đạo” thì mới có thể.

Với tập thơ "Đóa mẫu đơn trên môi" đã viết và đang viết là mạch cảm xúc mà nhà thơ Lê Hưng VKD từng ngày ngao du cùng nàng thơ, kể ra, trong mỗi ngày cỏn giữ được cảm xúc ấy thật kỳ diệu và hoan hỉ cho chính mình và cho bao người khác. Ở đây là những suy ngẫm thú vị, thí dụ trước đây, bác sĩ Nguyễn Khắc Viện đã từng viết những câu tự nhắc nhở cho mình và cho người về cách thở:

Thót bụng thở ra

Phình bụng thở vào

Hai vai bất động

Chân tay thả lỏng

Êm, chậm, sâu, đều

Bình thường qua mũi

Khi gấp qua mồm

Đứng ngồi hay nằm

Ở đâu cũng được

Lúc nào cũng được

Với Lê Hưng VKD cũng là thở/ tập thở nhưng lại là một khái quát:

ÂM hít vào là "nhận"

DƯƠNG thở ra là "cho"

Vòng xoay tạo khỏe khoắn

Tâm hồn nhẹ như... THƠ !
.
Hít vào sâu, chậm rãi

Thêm việc phình bụng lên

Rồi thót nhanh bụng lại

Thở ra: quán chiếu "thiền"


Không ai thay Ta thở

Không ai thay Ta thiền

Âm Dương là thế đó

Nhờ Âm Dương đắc DUYÊN

Đây là một trong những bài thơ tạo ra ấn tượng khó quên. Rồi, trong cuộc sống này, há ai lại không từng nghe đến lời dạy của người xưa: “Nhẫn nhất thời phong bình lãng tĩnh, thoái nhất bước hải khoát thiên không” (Nhẫn một lúc thì sóng yên bể lặng, lùi một bước sẽ thấy biển rộng trời cao). Ngẫm ra lời dạy này thời nào cũng đúng và càng có ý nghĩa hơn trong tốc độ sống, nhịp sống của thời đại thế giởi phẳng. Nay trong suy ngẫm ngày, nhà thơ Lê Hưng VKD nhìn lại và diễn đạt bằng thể loại thơ bảy chữ, bốn khổ thơ:

Cứ bình tĩnh, dù đường đi chưa tới

Hành giả ơi, áo đã đẫm mồ hôi

Chân thấp chân cao, bóng chiều le lói

Đêm ngủ ngồi, rồi lặng ngắm sao rơi


Cứ bình tĩnh, trên cọc đời tạm trú

Hành giả ơi, chim bói cá tinh ma

Bầy ác điểu chờ thời cơ... gây sự

Đừng quan tâm, không bỏ áo cà sa


Cứ bình tĩnh, quên miệng người tán thán

Hành giả ơi, buông bỏ hết khen, chê

Lời ong tiếng ve, đấy là kiếp nạn!

Đã ra đi, sao biết được ngày về?
.
Cứ bình tĩnh, đành vậy thôi, thế nhé

Hoang mạc xa, rồi tịnh thất - nghiêm đường

Chuông và mõ, hành trì kinh CỨU THẾ

Hành giả ơi, tâm hoa trổ THIÊN LƯƠNG

Cảm xúc này, nhìn từ ngoại cảnh để tự nhủ lòng mình. Nhẫn, được soi rọi ở gó độ bình tĩnh, an nhiên, an tịnh, không vội vã cũng không sơ hãi, cứ bình tâm với chính mình để cuối cùng vẫn là mình là xét theo nghĩa của tử “thiên lương”. Tôi thích hai từ “thiên lương” kết thúc bài thơ này, là “Phần tốt đẹp có sẵn của con người do trời ban cho” (Hán - Việt tân tự điển, Nguyễn Quốc Hùng). Hầu như hiện nay ít ai sử dụng từ này nữa, vì thế, khi đọc của Lê Hưng VKD, tôi nhớ đến nhà thơ Tản Đà lúc lên Hầu trời (1921), Trời bảo công việc của tác giả "Giấc mộng lớn", "Giấc mộng con" ở trần gian:

Trời rằng: "Không phải là Trời đày,

Trời định sai con một việc này

Là việc "thiên lương" của nhân loại,

Cho con xuống thuật cùng đời hay."

Hiểu điều này, càng thấy bài thơ của Lê Hưng VKD đã hướng đến sự cốt lõi nhất khiến ta phải ngẫm nghĩ. Những bài thơ trong tập "Đóa mẫu đơn trên môi", luôn khiến người đọc phải trầm tĩnh suy ngẫm, không đọc vội, bình tâm nhẩn nha sẽ gặt hái được những điều mà ai ai cũng nói với lòng mình:

TÂM khỏe là ĐẠO khỏe

Đạo khỏe hết nguy nan

Vài dòng thơ chắp nối

Kỳ vọng sống BÌNH AN

                                    L.M.Q

     Ngậm ngải tìm trầm...