Được chế biến từ sản vật đặc trưng của địa phương, món ăn ở TP Hạ Long (Quảng Ninh) hút khách bởi có hương vị lạ miệng nhưng không phải ai cũng ăn được, nhất là với người có cơ địa dễ dị ứng.
Bún cù kỳ là món ngon có tiếng ở TP Hạ Long (Quảng Ninh), được bày bán quanh năm, đặc biệt hút khách nhất vào dịp sau Tết nhờ công dụng “giải ngấy”. Sở dĩ có tên gọi lạ tai như vậy là bởi món ăn này được chế biến từ con cù kỳ - sản vật đặc trưng của vùng biển Quảng Ninh.
Bún cù kỳ là món ăn trứ danh ở TP Hạ Long
Theo người dân địa phương, cù kỳ cùng họ với cua nhưng phần càng to hơn rõ rệt so với kích thước cơ thể và có mai màu nâu, mắt xanh lá. Cù kỳ có hai loại là cù kỳ đen và cù kỳ đỏ. Cù kỳ đỏ có vẻ ngoài bắt mắt và thịt ngon hơn nên thường được dùng làm nguyên liệu chế biến món ăn.
Mùa cù kỳ kéo dài từ tháng 3 đến tháng 7. Vào mùa, chúng được bán với giá từ 190.000 - 250.000 đồng/kg, còn cuối mùa giá cao hơn do số lượng khan hiếm.
Cù kỳ đen và đỏ (phải). Ảnh: Bún cù kỳ Công Đoàn
Chị Hường – chủ một nhà hàng ở TP Hạ Long cho biết, cù kỳ có thể chế biến thành các món như nướng, hấp… nhưng ngon và phổ biến nhất là nấu bún, vừa no bụng, vừa tận dụng được phần gạch béo ngậy của loài cua này.
“Cù kỳ không có nhiều thịt như các loại cua khác, chỉ có phần càng dày thịt nhưng vị ngọt và gạch béo hơn, còn thân khá xốp nên thường được đem xay nhuyễn, lọc vỏ để chế biến nước dùng”, chị Hường nói.
Theo người phụ nữ này, để làm món bún cù kỳ ngon đòi hỏi công đoạn sơ chế khéo léo. Với món ăn này, tất cả các bộ phận của con cù kỳ đều được sử dụng nên đảm bảo dinh dưỡng và trọn vị nhất.
Cù kỳ chọn những con sống khỏe, đem rửa sạch rồi tách riêng phần thịt, gạch và vỏ. Phần thân không có thịt sẽ được đem xay nhuyễn, lọc lấy nước cốt để nấu nước dùng, còn gạch được chế biến như riêu cua, giúp món ăn có hình thức và hương vị hấp dẫn.
“Để nước dùng ngọt thanh và đậm đà hơn nhưng không bị ngấy mỡ, tùy từng quán có thể kết hợp sử dụng cả hải sản khô như mực, tôm, sá sùng. Ngoài ra, trong quá trình nấu, người ta còn cho thêm cả cà chua, chút giấm bỗng để tạo vị chua dịu tự nhiên”, chị nói thêm.
Càng cù kỳ được sơ chế khéo léo để thu được phần thịt có hình dạng nguyên vẹn. Ảnh: Bún cù kỳ Công Đoàn
Không chỉ nước dùng, phần gạch và càng cù kỳ cũng được sơ chế tỉ mỉ để món ăn đảm bảo chất lượng. Phần gạch sẽ được xào sơ qua với hành và gia vị cho thơm. Khi khách gọi món, đầu bếp mới múc gạch để lên bát bún.
Riêng phần càng cù kỳ khá to, chắc thịt được làm chín, để riêng, sau đó đập bỏ phần vỏ cứng, khéo léo tách sao cho miếng thịt còn nguyên hình dạng ban đầu.
Phần thịt này được dùng để trang trí cuối cùng, bày biện bên trên bát bún, vừa giúp thực khách thuận tiện thưởng thức, vừa tăng tính thẩm mỹ cho món đặc sản trứ danh của thành phố biển Hạ Long.
Món ăn có độ thanh mát, giúp giải ngấy hiệu quả
Một tô bún cù kỳ ở Hạ Long gồm bún, thịt càng cù kỳ, gạch, bề bề, tôm, mực, đậu…, giá từ 40.000 – 60.000 đồng/suất (tùy theo khẩu phần ăn và nguyên liệu). Ở một số quán, bún cù kỳ còn được phục vụ kèm rau xanh theo mùa như rau cải, rau cần, đặc biệt không thể thiếu rau sống và măng ngâm.
Du khách có thể nhúng rau sống vào nước dùng cho chín tái hoặc chấm với mắm, gắp thêm miếng bún và thịt cù kỳ rồi từ từ húp phần nước dùng chua chua, ngọt ngọt.
Bún cù kỳ được nấu giống như bún riêu cua nên có vị thơm, chua dịu dễ ăn
Bạn Thu Hà (ở Hà Nội) từng vài lần thưởng thức bún cù kỳ ở Hạ Long nhận xét, món ăn có vị ngọt thanh, chua dịu khá giống bún hải sản, bún riêu cua ở Hà Nội nhưng không bị tanh.
“Phần thịt càng cù kỳ không ngọt và đậm vị bằng thịt cua biển nhưng chắc, vừa miệng và có vị thơm đặc trưng, ăn không ngán. Món này ăn kèm rau sống nên thanh mát, thích hợp để giải ngấy đầu năm.
Chưa kể một bát bún cù kỳ đầy đủ cũng có mức giá phải chăng, đủ để mình thỏa cơn thèm hải sản mà không lo tốn kém”, Thu Hà chia sẻ.
Mặc dù có hương vị lạ miệng hấp dẫn nhưng bún cù kỳ là món không phải ai cũng có thể thưởng thức. Bởi cù kỳ giống với một số loại hải sản có vỏ như cua, tôm, ngao, hến…, những người có cơ địa dễ dị ứng cần cân nhắc, cẩn trọng trước khi nếm thử món ăn này.
Những ngày này, du khách khắp nơi đang tranh thủ đến Mộc Châu để ngắm nghía mùa hoa mận về. Trong hành trình du lịch này, ẩm thực địa phương nơi đây cũng là một trải nghiệm mọi người không nên bỏ lỡ.
Thực tế, Mộc Châu là một huyện thuộc tỉnh Sơn La, nơi có nhiều cộng đồng đồng bào dân tộc anh em sinh sống. Từ đó, Mộc Châu có nền ẩm thực đặc sắc, giao thoa với nhau một cách hài hòa, tạo nên bản sắc riêng. Sau đây là một số món ăn đặc sắc mà thực khách yêu thích ẩm thực vùng miền nên thử qua.
Gà đồi Mộc Châu có thể chế biến thành các món ăn riêng lẻ hoặc thành những combo món mẹt đầy ắp thịt, bắt mắt. Ảnh minh họa: Nhà hàng Mộc Châu
Do được nuôi thả tự do trên các đồi chè, đồng cỏ xanh nên gà đồi Mộc Châu cho chất lượng thịt săn chắc, dai ngon, khác với thịt gà công nghiệp. Theo đó, thịt gà đồi có vị ngọt, ít mỡ, và chế biến thành nhiều món ăn như gà nướng, gà luộc, lẩu gà, gà xào lăn.
Du khách có thể thưởng thức gà đồi tại các quán ăn, nhà hàng địa phương hoặc mua gà sống về tự chế biến theo ý thích. Khi thưởng thức, thực khách sẽ cảm nhận được vị thơm của thịt hòa quyện cùng một số loại gia vị đặc trưng núi rừng vùng cao.
Nộm da trâu có cách làm tương tự món gỏi nhưng hương vị lại hoàn toàn mới lạ. Ảnh minh họa: Tây Bắc TV
Với những thực khách yêu thích ẩm thực vùng miền, nộm da trâu là món ăn đặc sản của đồng bào Thái ở Mộc Châu. Để làm món ăn này, người nấu phải chọn da trâu tươi rồi đem hơ lửa, ngâm nước và xắt lát vừa ăn. Thay vì dùng giấm, người Thái sử dụng măng chua để bóp nộm, thêm ít gia vị mắc khén để tạo độ đậm đà. Chính vì vậy, khi thưởng thức, thực khách cảm nhận được độ giòn sần sật của da trâu, vị chua măng rừng, vị béo đậu phộng và vị thơm rau mùi hòa quyện khéo léo cùng nhau.
Cá suối chiên vàng, món ăn nổi tiếng của người dân Mộc Châu. Ảnh minh họa: Tây Bắc TV
Cá suối Mộc Châu thường được đánh bắt tại các con suối chảy dài vào dòng Đà Giang, nơi có nguồn nước trong lành, mang đến vị thơm, thanh ngọt tự nhiên cho thịt cá. Tên gọi chung là cá suối nhưng thực tế người ta có thể bắt được cá bống, cá rô, cá chạch... rồi đem ra khu chợ mua bán, trao đổi.
Đối với người dân Mộc Châu, cá suối là thực phẩm chế biến không thể thiếu trong các bữa cơm gia đình. Hầu hết, họ dùng phương pháp nướng hoặc chiên đến vàng chín. Dần dần, các nhà hàng đưa thêm cá suối vào thực đơn để phục vụ du khách yêu thích ẩm thực vùng miền. Có thể kể đến như cá suối chiên vàng dùng kèm rau sống xanh tươi, cá được chiên khéo léo không bị ngấy dầu, thơm vị thịt mát lành của nguồn nước suối.
Bê chao thơm lừng, dễ ăn và phù hợp cho mọi đối tượng. Ảnh minh họa: Pao Quán
Nhắc đến ẩm thực Mộc Châu, bê chao là món ăn không thể không điểm danh qua. Theo đó, nguyên liệu chính để làm món này là thịt của những chú bê sữa. Cứ thế, thịt cắt thành từng miếng vừa ăn, ướp qua gia vị bí truyền rồi chao qua dầu sôi.
Khi chao, người nấu phải thật cẩn thận bởi nếu chao quá lâu dễ bị dai và mất đi hương vị, nhưng cũng rất dễ bị sống. Khi thưởng thức, thực khách cảm nhận được độ mềm, vị ngọt, ngậy, mùi thơm của các hương vị hòa quyện vào nhau. Món này ngon hơn khi dùng nóng.
Nậm Pịa là món ăn thử thách độ "chịu chơi" của những thực khách yêu thích ẩm thực vùng miền Tây Bắc. Ảnh minh họa: Lữ hành Tây Bắc
Nậm Pịa (hay còn gọi là Nặm Pịa) là món ăn độc đáo của người Thái ở Mộc Châu. Món ăn có nguồn gốc từ món ngưu tát phiến ở Quý Châu, Trung Quốc. Khi về đến Việt Nam có nhiều nét tương đồng với món thắng cố vì đều sử dụng nội tạng của động vật ăn cỏ. Tuy nhiên cách chế biến và hương vị của hai món ăn này hoàn toàn khác biệt nhau.
Nguyên liệu chủ yếu của Nậm Pịa Mộc Châu chính là nội tạng của động vật ăn cỏ như tim, gan, phèo, phổi....đặc biệt phải có phân non (pịa). Khi ăn sẽ chế biến với nhiều loại gia vị khác nhau như hạt mắc khén, sả, ớt, mùi tàu... nhằm dậy lên hương thơm đặc trưng của món ăn.
Ngoài những món kể trên, ẩm thực Mộc Châu còn thu hút thực khách bởi một số món khác như xôi ngũ sắc, cơm lam, thắng cố, cá hồi, sữa bò non, thịt trâu gác bếp, măng rừng, ốc đá Suối Bàng, rau cải mèo, khoai sọ mán, canh rêu suối...
Là phiên bản nâng cấp từ món bún riêu thân quen, lẩu bún riêu hứa hẹn tạo nên buổi sum vầy cho mọi người trong trưa cuối tuần.
Bắt nguồn từ món bún riêu cua truyền thống, lẩu bún riêu là món ăn được chế biến từ riêu cua đồng béo thơm, đậu hũ, cà chua, rau thơm và không thể thiếu là những sợi bún tươi. Thay vì phục vụ trong từng tô như bún riêu thì lẩu bún riêu được phục vụ trong nồi lẩu, mang đến sự ấm cúng cho buổi họp mặt.
Để làm món ăn này, cần có những nguyên liệu chính là riêu cua, tôm khô (hoặc tôm tươi), cà chua, đậu hũ, giò sống, chả lụa, chả cua, mắm tôm. Đầu tiên, phần riêu cua được người nấu làm từ cua đồng xay nhuyễn, lọc lấy thịt rồi thêm ít gia vị nấu sôi thành những miếng gạch cua thơm nồng.
Còn phần nước dùng, hầu hết đều lựa chọn xương heo để hầm, cho vị nước thanh ngọt. Đầu bếp chuyên nghiệp chia sẻ mẹo để nước dùng thơm, màu đẹp là thường xuyên hớt bọt tiết ra từ xương trong quá trình hầm. Còn lại, vẫn có một số thao tác như phi thơm hành tím, thêm cà chua xào mềm, rồi đổ nước cua vào. Để nước dùng có vị chua dịu, có thể thêm một ít giấm bỗng hoặc me chua.
Đến các nguyên liệu còn lại, cần có sự chuẩn bị như cắt đậu hũ thành miếng vuông rồi chiên vàng. Cắt chả lụa thành lát mỏng. Giò sống vo thành viên nhỏ, nấm rửa sạch, các loại rau sống rửa sạch và để ráo nước.
Khi mọi thứ hoàn thành sẽ được để riêng từng phần. Đến lúc thực khách gọi lẩu, người nấu cho nước dùng vào nồi lẩu, trình bày thức ăn kèm như thịt, chả, rau lên mẹt rồi dọn lên. Đặc biệt, một số nhà hàng còn dùng nồi lẩu cù lao đựng nước dùng mang đến hương vị thân quen, gần gũi như bữa cơm nhà.
