Theo nhà toán học Noam Solomon, việc lập bản đồ toàn diện hệ miễn dịch có thể mất từ 10 đến 15 năm.

Thuật ngữ giới tinh hoa được sử dụng khá rộng rãi trên các diễn đàn và trong cộng đồng. Tuy nhiên, nội hàm khái niệm về nhóm này lại còn gây nhiều tranh luận khác nhau. Nhìn chung, nhóm tinh hoa là những người được kỳ vọng trao vai trò dẫn dắt sự phát triển của kinh tế - xã hội khi có thể nắm trong tay ba yếu tố: năng lực, nguồn lực và quyền lực.

Yếu tố năng lực thường được nhìn nhận dưới khía cạnh tri thức và khả năng lãnh đạo, quản lý. Yếu tố nguồn lực bao gồm các chất liệu đầu vào giúp tạo giá trị tùy từng hoàn cảnh như thể chế, tài chính, đất đai, công nghệ... Cuối cùng, yếu tố quyền lực giúp nhóm tạo ảnh hưởng và huy động sự tham gia, phối hợp từ cộng đồng.

 

Dù quan điểm về giới tinh hoa đối với đại đa số ít thay đổi qua thời gian, nhưng vai trò và thách thức mà nhóm này phải đối diện có khác biệt so với giai đoạn đổi mới khi bước vào kỷ nguyên phát triển thịnh vượng. Những tác động rõ nét của các công nghệ tự động hóa, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đối với vai trò của nhóm này rất cần được làm rõ.

Tự động hóa của robot làm gia tăng nguồn lực và vai trò thiết kế luật chơi mới

Robot được kỳ vọng làm tăng năng suất các ngành và dần thay thế vai trò của lao động chân tay ở một số phân khúc công việc có tính chất lặp đi lặp lại. Nguyên tắc thay thế robot trong các hoạt động sản xuất nông nghiệp và công nghiệp là phải đảm bảo tiết kiệm chi phí và phải đảm bảo chất lượng tương đương hoặc cao hơn lao động được thay thế.

Điều này khiến đặc điểm quá trình thay thế của robot đối với các nước dựa vào lợi thế chi phí lao động giá rẻ, kỹ năng thấp, chủ yếu tập trung vào những ngành sử dụng robot giá rẻ với hiệu quả cải thiện chất lượng ở mức độ vừa phải thì mới có thể thay thế hiệu quả nhân lực. Ngược lại, ở những quốc gia phát triển, có mức lương và trình độ kỹ thuật của lao động cao, quá trình ứng dụng robot diễn ra mạnh mẽ hơn và tập trung ở những ngành ứng dụng công nghệ cao.

Tuy có tác động thay thế, robot đang làm tăng cả thu nhập lẫn số lượng việc làm, tạo tác động khác biệt đến từng nhóm đối tượng. Người lao động có trình độ trung bình và cao được hưởng lợi, nhưng người lao động có trình độ thấp, đặc biệt là những người làm các công việc có tính chất rập khuôn, đối mặt với khả năng mất việc.

Nhìn nhận dưới góc độ này, sự xuất hiện của hoạt động tự động hóa từ robot đang gia tăng yếu tố nguồn lực cho giới tinh hoa, cụ thể là nguồn lực công nghệ. Điều này cũng sẽ giúp tăng khả năng phối hợp của nhóm được dẫn dắt với nhóm tinh hoa. Tuy nhiên, vai trò lớn của nhóm tinh hoa trong kỷ nguyên tự động hóa là làm sao để giúp nhóm nhân lực trình độ thấp có thể nâng cao năng lực để bắt kịp sự phát triển của nền kinh tế - xã hội mà không bị chôn vùi bởi công nghệ.

AI đòi hỏi năng lực của giới tinh hoa phải cao hơn

AI bắt đầu được nghiên cứu từ 30 năm trước, nhưng tác động thật sự đến nền kinh tế và thị trường lao động chỉ trong giai đoạn 10 năm gần đây và mức độ ảnh hưởng vẫn còn là một ẩn số chưa nhìn thấy hết được. Những ghi nhận ban đầu cho thấy AI tác động mạnh mẽ hơn lên nhóm nhân lực trình độ cao. Trình độ học vấn càng cao, mức độ tiếp xúc với AI trong công việc càng lớn.

Điều này cho thấy AI sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế của các nước phát triển nhiều hơn là các nước đang phát triển. Nguyên tắc thay thế của AI tương tự robot, dựa vào khả năng tiết kiệm chi phí và điều chỉnh chất lượng. Do nhóm nhân lực trình độ cao có kỹ năng và mức lương cao, nên khả năng thay thế của AI được dự báo là sẽ nhanh và mạnh mẽ hơn cả robot.

Loại hình công việc mà AI có thể thay thế là những công việc trí óc có tính chất lặp đi lặp lại, và có sẵn các công thức tương đối ổn định như phân tích, dự báo hoặc các chuyên viên thu thập dữ liệu, nhà thiết kế. Do sử dụng thuật toán để ghi nhớ dữ liệu và các mô thức xử lý, AI liên tục được dạy để nhớ và xử lý dữ liệu với khối lượng và tốc độ tăng theo cấp số nhân, nên khả năng thay thế nhân lực của AI trong tương lai được dự báo ngày càng nhiều hơn. Mức độ cao nhất là sẽ thay thế hầu như hoàn toàn những công việc đã có tiền lệ lần đầu tiên và chỉ những công việc chưa có tiền lệ mới đòi hỏi con người thực hiện.

Tính đến thời điểm hiện tại, các nghiên cứu cho thấy tác động của AI khác hẳn so với robot khi dường như không tạo thêm việc làm mới cao cấp hơn sau khi thay thế việc làm cũ, và không giúp thu nhập của nhân lực ngành tăng lên. Điều này cho thấy AI đã khép lại dư địa phát triển giá trị mà nhân lực có thể đem lại trên mô thức vận hành kinh tế xã hội cũ, đòi hỏi phải thiết kế mô thức mới, nơi con người tiếp tục tạo giá trị ở một nền tảng cao hơn.

Như vậy, sự ra đời và ngày càng hoàn thiện của AI đang góp phần định nghĩa lại vai trò của giới tinh hoa. Việc dẫn dắt nền kinh tế - xã hội phát triển theo những mô thức vận hành đã có tiền lệ sẽ không còn được đề cao, thay vào đó, nhóm tinh hoa cần chuyển đổi từ tư duy phân tích, tổng hợp thông thường sang tư duy đột phá, đổi mới. Một thách thức khác cho vai trò giới tinh hoa trong kỷ nguyên mới đó là nhiệm vụ phải thiết lập một mô thức vận hành kinh tế xã hội mới, nơi nguồn nhân lực có nhiều dư địa tạo giá trị từ những công việc chưa có tiền lệ.

Chuyển đổi số thay thế vai trò quản lý và thay đổi cách thức vận hành

Kỹ thuật số là công nghệ mang tính chất nền tảng, có tác động tăng hiệu quả quy trình trung gian và từ đó tác động đến số lượng cũng như bản chất vận hành công việc. Công nghệ số sẽ có khuynh hướng thay thế các công việc mang tính chất quản lý, điều hành có đặc điểm cụm ngành, hỗ trợ cho sự ra đời nhiều mô hình kinh doanh mới có tính chất linh hoạt và giúp sử dụng các nguồn lực hiệu quả hơn dựa trên cơ chế chia sẻ thông tin và tạo lập các hệ sinh thái tổng hợp, phục vụ nhu cầu của bên cung và bên cầu.

Số hóa và kỹ thuật số là công nghệ nền tảng có tác động đến cách thức làm việc, nên nhiều khả năng sẽ có tính thay thế đối với nhóm công việc mang tính quản lý, điều hành nhiều hơn là công việc sản xuất kinh doanh chính, và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho các nhóm lao động có thể tham gia một cách linh hoạt, nên giảm được sự lãng phí nhân lực.

Nhìn ở góc độ trên, chuyển đổi số, bên cạnh việc gia tăng nguồn lực công nghệ cho giới tinh hoa như quá trình tự động hóa, đang dần thay thế vai trò quản lý của giới tinh hoa, nên trong tương lai vai trò lãnh đạo, dẫn dắt sự chuyển đổi, phát triển sẽ được đề cao hơn vai trò quản lý. Tuy nhiên, như đã mô tả, dưới tác động của AI vai trò lãnh đạo lúc này cũng sẽ có nhiều khác biệt. Ngoài ra, sự xuất hiện của công nghệ số cũng tái thiết lập các mô thức vận hành các hoạt động kinh tế - xã hội, đòi hỏi vai trò linh hoạt thích ứng đối với nhóm người dẫn dắt và phối hợp.

Nhìn chung, sự xuất hiện của các công nghệ mới kể trên đã thay đổi vai trò giới tinh hoa theo hướng đòi hỏi cao hơn về mặt năng lực, đặc biệt là năng lực tư duy đổi mới đột phá, cung cấp nhiều hơn các nguồn lực công nghệ tiến bộ, và thay đổi quyền lực hướng về vai trò lãnh đạo dẫn dắt công chúng nhiều hơn là vai trò quản lý, kiểm soát. Những thay đổi này sẽ ngày càng mạnh mẽ, đòi hỏi giới tinh hoa phải thay đổi đặc điểm và bản chất trong kỷ nguyên phát triển thịnh vượng.

Trần Hương Giang

Nguồn: https://baomoi.com/gioi-tinh-hoa-nen-duoc-hinh-thanh-nhu-the-nao-ky-2-gioi-tinh-hoa-trong-ky-nguyen-moi-co-gi-khac-truoc-c54381880.epi

Hệ sinh thái phát triển nhanh, chỉ số toàn cầu bứt phá ấn tượng, nhưng câu chuyện về mức độ sẵn sàng của startup Đà Nẵng khi bước ra thị trường và gặp nhà đầu tư vẫn đang là lát cắt khiến nhiều chuyên gia trăn trở.

70-80% hồ sơ gọi vốn bị loại ngay từ vòng đầu

Ngày 26/11, tại hội nghị tổng kết triển khai Đề án hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2022-2025 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, ông Lê Quang Nam, Phó chủ tịch UBND Tp.Đà Nẵng, cho biết, giai đoạn 2021-2024, địa phương này hiện sở hữu hệ thống hỗ trợ tương đối hoàn chỉnh gồm 3 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, 9 vườn ươm, 3 không gian sáng chế, 8 không gian làm việc chung và 6 quỹ đầu tư.

Thành phố hỗ trợ hình thành 189 dự án và 83 doanh nghiệp khởi nghiệp. Nhiều startup gọi vốn triệu USD như Datbike, EM&AI, Selly, Hekate đang là những cái tên sáng giá.

Ông Lê Quang Nam, Phó chủ tịch UBND Tp.Đà Nẵng, cho biết, địa phương này có nhiều điểm sáng trong hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, năm 2025, Đà Nẵng thăng 130 bậc, vươn lên vị trí 766 thế giới trong bảng xếp hạng StartupBlink, mức tăng nhanh nhất Việt Nam. Thành phố cũng bốn lần liên tiếp được VINASA vinh danh giải thưởng "Thành phố hấp dẫn khởi nghiệp đổi mới sáng tạo".

Nhưng dưới lớp ánh sáng ấy, vẫn có nhiều khoảng tối. Câu hỏi được đặt ra, liệu các startup Đà Nẵng đã thực sự đủ "độ chín" để bứt phá?

Ông Vũ Tiến Dũng, giám đốc đầu tư Quỹ FundGo Đà Nẵng, chia sẻ thẳng thắn, rào cản lớn nhất không phải là thiếu tiền, mà là thiếu sự chuẩn bị. 70-80% hồ sơ rơi ngay ở vòng lọc đầu không phải vì ý tưởng tệ, mà do chưa chứng minh được thị trường, kế hoạch tài chính thiếu số liệu, hoặc bộ slide thuyết trình lỏng lẻo.

Không ít người mang tâm lý thử một lần, gửi hồ sơ rồi im luôn khi bị từ chối. Trong khi làm việc với quỹ vốn là quá trình lặp lại liên tục góp ý, hoàn thiện, gặp lại.

Các quỹ đầu tư nhìn thấy hàng loạt "lỗ hổng" phổ biến: sản phẩm không phù hợp thị trường vì xuất phát từ kỹ thuật nhiều hơn từ nhu cầu thực tế; kế hoạch gọi vốn chung chung, không mô tả rõ giai đoạn và KPI; khởi nghiệp trong phạm vi hẹp, chỉ nhắm thị trường địa phương; thiếu hồ sơ pháp lý và báo cáo tài chính; khó tiếp cận doanh nghiệp lớn và chuỗi phân phối.

"Cộng dồn lại, nhiều startup không đạt ngưỡng mức tối thiểu để quỹ bỏ tiền", ông Dũng nhấn mạnh.

Ông Vũ Tiến Dũng, giám đốc đầu tư Quỹ FundGo Đà Nẵng, thẳng thắn nhìn nhận, các phần thiếu sót của startup.

Những yếu tố khách quan cũng góp phần như hành lang pháp lý cho môi trường thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ tài chính, AI đang hoàn thiện; thị trường thoái vốn hẹp; chưa có đầu mối "một cửa" cho nhà đầu tư; hệ thống vốn mạo hiểm trong nước chưa thật sự cạnh tranh.

Trong khi đó, ông Nguyễn Nam Hải, CEO Avoca AI, cũng chia sẻ, trong 5 năm gần đây, số lượng startup tăng hơn 35%, nhưng tỉ lệ vượt qua 3 năm đầu vẫn thấp, giống xu hướng toàn cầu. Báo cáo CBInsights 2023 chỉ ra 70-90% startup thất bại trong 36 tháng đầu. Đà Nẵng cũng không nằm ngoài con số này. Startup thiếu vốn, thiếu người cố vấn, thiếu thị trường thử nghiệm.

Tuy nhiên, ông Hải cho rằng hỗ trợ startup là khoản đầu tư có "tỷ suất sinh lời cao", startup tạo việc làm nhanh gấp 2-3 lần doanh nghiệp truyền thống.

Ông đề xuất mô hình gọi vốn công khai hai vòng như Singapore và Chile, giảm yêu cầu vốn đối ứng, rút ngắn thời gian xét duyệt xuống tối đa 45 ngày, và xây dựng mạng lưới mentor chất lượng cao.

"Chỉnh động cơ" để startup vượt qua ngưỡng trưởng thành

TS Lê Phước Cửu Long, Trưởng khoa Kinh tế số và Thương mại điện tử (VKU – ĐH Đà Nẵng) đánh giá, khối trường đại học đang tạo ra "nguồn nhiên liệu mới" hơn 3.000 đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên mỗi năm, hàng loạt đội nhóm từ VKU, Bách khoa, Kinh tế đạt giải quốc tế, từ Imagine Cup đến Vietnam AI Stars.

Nhưng ông cũng chỉ ra điểm yếu, mô hình ươm tạo trong trường còn phân tán, sinh viên thiếu kỹ năng thị trường, tài chính, pháp lý, giảng viên chưa được khuyến khích mạnh để đồng hành với startup.

Một startup được đưa đến giới thiệu.

Bên cạnh đó, Ông Nguyễn Thanh Hồng, giám đốc Sở KH&CN Đà Nẵng, thừa nhận bên cạnh kết quả ấn tượng, thành phố vẫn đối mặt nhiều nút thắt, chưa có khu tập trung đủ lớn cho startup, quỹ, viện trường; thị trường nhỏ; thiếu chuỗi cung ứng; nguồn nhân lực chất lượng cao bị cạnh tranh gay gắt từ Hà Nội và Tp.HCM.

Song, ông cho rằng thành phố đang bước vào giai đoạn "chỉnh động cơ để tăng tốc", với hàng loạt chính sách đặc thú theo Nghị quyết 136 của Quốc hội: miễn thuế startup, hỗ trợ không hoàn lại, thử nghiệm công nghệ mới, hỗ trợ hạ tầng AI, bán dẫn, xác nhận doanh nghiệp công nghệ cao.

Theo ông Hồng, để startup Đà Nẵng thực sự phát triển, cần đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, thành phố sẽ đầu tư và vận hành Không gian đổi mới sáng tạo Đà Nẵng, phối hợp Bộ KH&CN hình thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo cấp quốc gia. "Chúng tôi cần một khu vực tập trung đủ lớn, nơi các thành tố trong hệ sinh thái cùng làm việc, kết nối và hỗ trợ lẫn nhau", ông Hồng nói.

Về chính sách, ông nhấn mạnh sẽ thúc đẩy mô hình hợp tác giữa Doanh nghiệp – Nhà nước – Cơ sở nghiên cứu, trong đó lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Nghiên cứu khoa học sẽ thực hiện theo "đơn đặt hàng" của doanh nghiệp, với nguồn kinh phí hỗ trợ từ ngân sách thành phố.

Hội thảo chỉ rõ những điều làm được cũng như những khiếm khuyết để tìm "con đường" phát triển trong tương lai của các startup ở Đà Nẵng.

Đặc biệt, thành phố sẽ đầu tư xây dựng Phòng Lab về trí tuệ nhân tạo, đẩy mạnh mô hình sandbox để thử nghiệm có kiểm soát các giải pháp công nghệ mới. "Chúng tôi có cách tiếp cận mở, chấp nhận rủi ro và đầu tư mạo hiểm trong phát triển công nghệ", ông Hồng khẳng định.

Về nguồn lực tài chính, ông cho biết thành phố đang nghiên cứu cơ chế để Quỹ Đầu tư phát triển thành phố ưu tiên đầu tư cho các dự án khởi nghiệp sáng tạo, sử dụng ngân sách nhà nước theo cơ chế đồng đầu tư với các quỹ mạo hiểm tư nhân, thậm chí hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm từ ngân sách. 

Về nhân lực, thành phố sẽ xây dựng cơ chế thu hút, trọng dụng và giữ chân các nhà khoa học, chuyên gia. Kết hợp với các trường, viện để đào tạo chuyên sâu về vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, đồng thời thúc đẩy các chương trình ươm tạo dự án, huấn luyện mentor về khởi nghiệp.

Mục tiêu giai đoạn tới, đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo tầm cỡ khu vực, nơi startup không chỉ đông mà phải "sống khỏe", gọi vốn được, mở rộng được và trưởng thành thực sự.

Chiều ngày 06/01/2026, tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin - ĐHQG-HCM đã diễn ra buổi bảo vệ luận văn Thạc sĩ của các học viên cao học ngành Công nghệ Thông tin (Mã ngành: 8480201) đợt 4 tháng 12 năm 2025. Đây là thành quả ngọt ngào sau quá trình học tập và nghiên cứu nghiêm túc của các học viên dưới sự dẫn dắt tận tâm từ các giảng viên hướng dẫn khoa học.

Buổi bảo vệ không chỉ là kỳ bảo vệ cuối khóa mà còn là nơi các học viên khẳng định năng lực nghiên cứu độc lập. Theo đúng quy chuẩn từ Khoa Khoa học và Kỹ thuật Thông tin (KH-KTTT), mỗi cuốn luận văn đều được đầu tư công phu với cấu trúc khoa học chặt chẽ.

HÌNH ẢNH GHI NHẬN TẠI BUỔI LỄ BẢO VỆ

Hội đồng làm việc chuyên nghiệp và công tâm:

Hội đồng đặt câu hỏi phản biện và học viên trả lời dựa trên các tài liệu tham khảo uy tín đã được trích dẫn

Niềm vui ngày hoàn thành:

Tập thể các học viên rạng rỡ sau khi bảo vệ thành công luận văn Thạc sĩ ngành Công nghệ Thông tin

Sau khi đã xây dựng nền móng vững chắc từ lý thuyết, các học viên đã lắp ghép từng mảnh ghép để tạo các công trình nghiên cứu hoàn chỉnh, sẵn sàng đóng góp cho sự phát triển của xã hội. Buổi bảo vệ luận văn Thạc sĩ đã diễn thành công rực rỡ.