5 người quan trọng nhất để trò chuyện gồm:
1.Chính mình
Người bị bỏ quên nhiều nhất, nhưng lại là người nói chuyện với ta nhiều nhất.
Tự vấn – tự phản biện – tự an ủi – tự sửa sai.
Không nói chuyện được với mình → dễ sống bằng tiếng ồn của người khác.
“Người chưa đối thoại được với mình thì khó đối thoại tử tế với ai.”
2.Người thầy đi trước (thầy, bậc cao niên, người có trải nghiệm sâu)
Không nhất thiết học vị cao, mà là đã trả giá thật.
Họ cho ta: bản đồ, không cho ta đường đi sẵn.
Nói chuyện với họ giúp tiết kiệm 10–20 năm va vấp.
3.Người ngang hàng nhưng khác mình
Bạn bè, đồng nghiệp, người cùng thế hệ nhưng khác hệ tư duy, xuất thân, niềm tin.
Họ giúp ta không bị “tự sướng trí tuệ”.
Không có nhóm này → dễ rơi vào buồng dội âm.
4.Người yếu thế hơn / trẻ hơn
Trẻ em, học trò, người kém thế trong xã hội.
Họ cho ta thước đo đạo đức thật:
mình có kiên nhẫn không?
có lắng nghe không?
có lạm quyền không?
Ai không nói chuyện được với người yếu hơn, sớm muộn cũng nói chuyện méo mó với người mạnh hơn.
5.Người thầy đã mất (qua sách, tư tưởng, di cảo)
Plato, Khổng Tử, Phật, Hippocrates, Spinoza, Darwn, Chúa Giêsu....
Họ không tranh cãi để thắng, chỉ để soi gương.
Đây là cuộc trò chuyện ít ồn ào nhất nhưng sâu nhất.
