Nhắc đến ẩm thực Phú Quốc, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến hải sản tươi sống hay nước mắm trứ danh. Tuy nhiên, một món ăn dân dã nhưng lại khiến du khách 'ghiền' ngay từ lần đầu thưởng thức chính là bún quậy.

Nhắc đến ẩm thực Phú Quốc, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến hải sản tươi sống hay nước mắm trứ danh. Tuy nhiên, có một món ăn dân dã nhưng lại khiến du khách “ghiền” ngay từ lần đầu thưởng thức, đó chính là bún quậy – món bún đặc biệt với cách ăn và pha nước chấm không giống bất kỳ nơi nào.

 

Món bún quậy - đặc sản Phú Quốc.

Một tô bún quậy chuẩn vị thường gồm bún tươi, chả tôm, chả cá và đôi khi có thêm mực hoặc bò. Điểm đặc biệt là phần chả được quết trực tiếp từ hải sản tươi, sau đó cho vào tô và chan nước dùng đang sôi để làm chín ngay tại chỗ. Nhờ vậy, chả giữ được độ ngọt tự nhiên, dai mềm và thơm mùi biển rất đặc trưng.

Nước dùng của bún quậy khá thanh, được nấu từ xương và hải sản, không quá đậm vị để làm nền cho phần nước chấm “tỏa sáng”. Khi ăn, thực khách sẽ tự pha nước chấm bằng cách cho muối, đường, bột ngọt, ớt, tắc vào bát, sau đó dùng muỗng “quậy” đều tay cho đến khi hỗn hợp sánh lại. Chính động tác này đã tạo nên cái tên thú vị “bún quậy”.

 

Bí quyết của món ăn nằm ở bát nước chấm.

Mỗi người có thể tự điều chỉnh tỷ lệ gia vị theo khẩu vị riêng: thích chua nhiều thì thêm tắc, mê cay thì cho nhiều ớt, còn muốn đậm đà thì tăng lượng muối. Khi gắp từng đũa bún, chấm vào nước chấm tự pha, bạn sẽ cảm nhận rõ sự hòa quyện giữa vị ngọt thanh của nước dùng và vị đậm đà, chua cay của nước chấm – một trải nghiệm rất “đã” mà khó món bún nào mang lại.

Không chỉ hấp dẫn bởi hương vị, bún quậy còn ghi điểm nhờ sự tươi mới và cách phục vụ nhanh gọn. Tại Phú Quốc, nhiều quán bún quậy luôn đông khách, đặc biệt vào buổi sáng và chiều tối. Thực khách thường phải xếp hàng, tự phục vụ từ khâu gọi món đến pha nước chấm, nhưng chính điều này lại tạo nên sự thú vị và gần gũi.

 

Món ăn mang đậm tinh thần ẩm thực miền biển.

Bún quậy không cầu kỳ, không sang trọng, nhưng lại mang đậm tinh thần ẩm thực miền biển: tươi, đơn giản và đầy sáng tạo. Đây không chỉ là một món ăn mà còn là trải nghiệm văn hóa – nơi mỗi thực khách trở thành “đầu bếp” cho chính khẩu vị của mình.

Nếu có dịp đến Phú Quốc, đừng bỏ qua cơ hội thưởng thức bún quậy. Chỉ một lần thử, bạn có thể sẽ hiểu vì sao món ăn này lại có sức hút đặc biệt đến vậy, một hương vị vừa quen vừa lạ, đủ để khiến người ta nhớ mãi không quên.

Bún quậy có nguồn gốc từ Bình Định, sau đó được biến tấu và trở thành đặc sản nổi bật của Phú Quốc. Điều làm nên sức hút của món ăn này không chỉ nằm ở nguyên liệu tươi ngon mà còn ở trải nghiệm tự tay pha nước chấm theo khẩu vị riêng – một nét độc đáo hiếm thấy trong ẩm thực Việt.

Những ngày này, khi sắc đỏ hoa gạo thắp lửa ven sông, khúc sông Hồng chảy qua phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên lại bước vào mùa rộn ràng nhất trong năm - mùa cá mòi. Từ sáng sớm đến chiều muộn, thậm chí cả khi đêm xuống, mặt sông không còn vẻ tĩnh lặng thường ngày mà trở nên sống động với tiếng máy nổ, tiếng gõ mạn lanh canh và tiếng thả lưới rì rào liên hồi của ngư dân.

Cá mòi được đánh bắt bằng lưới truyền thống tại khúc sông Hồng chạy qua phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên.

Mùa cá mòi thường bắt đầu từ tháng cuối Giêng, chính vụ trùng với thời điểm hoa gạo nở đỏ ven sông. Mùa khai thác kéo dài khoảng hai tháng, kết thúc vào tháng 3 âm lịch.

Cá mòi đã đi vào thi ca, khi “lộc sông” được nhà văn Nguyễn Huy Thiệp khắc họa trong truyện ngắn “Chảy đi sông ơi”: một khúc sông buổi sớm với dải sương mù bảng lảng, tiếng gõ đuổi cá lanh canh và tiếng sóng vỗ oàm oạp bên mạn thuyền. Đến nay, cảnh tượng ấy vẫn còn hiện hữu trong đời sống đánh bắt cá mòi của ngư dân.

 

Sau khi đánh bắt, cá mòi được các tiểu thương thu mua ngay tại bến phà Vũ Điện, thuộc phường Phố Hiến (Hưng Yên).

Trên chiếc thuyền nan đã cũ, phía trên uốn vòm bằng tre, nứa để chắn nắng mưa cùng những ngư cụ truyền thống với các tay lưới, ông Trần Văn Chính ở xã Nam Sang (tỉnh Ninh Bình) cho biết đã đi đánh cá mòi từ sáng sớm tới chiều tối, miệt mài với nghề gắn bó cả đời. Dù đã 73 tuổi, ông vẫn còn khá khỏe mạnh; mỗi ngày đánh bắt cho thu nhập khoảng 500.000 đồng đến 1 triệu đồng, tùy thuộc vào may rủi của nghề chài lưới.

Tuy nhiên, ông cho biết, dù rất tích cực di chuyển địa điểm thả lưới nhưng năm nay lượng cá mòi ít hơn năm trước. Nếu như năm 2025, mỗi ngày ông có thể đánh bắt khoảng 30 kg thì nay chỉ còn 15 - 20 kg. Với kinh nghiệm nhiều năm gắn bó sông nước, ông cho rằng biến đổi thời tiết, khí hậu là một trong những nguyên nhân khiến nguồn cá suy giảm.

 

Cá mòi được coi là đặc sản của vùng đất Hưng Yên.

Khúc sông Hồng chảy qua phường Phố Hiến cũng giống nhiều khúc sông khác nhưng không hiểu sao lại là nơi có nhiều cá mòi hơn cả. Ngư dân của tỉnh Hưng Yên, tỉnh Ninh Bình đều tụ về đây đánh bắt cả ngày lẫn đêm. Thường ngày, sông Hồng vốn chỉ có tiếng sóng dập dềnh vỗ mạn thuyền, nay trở nên nhộn nhịp khi các mũi thuyền cập bờ, kết thúc hành trình đánh cá mòi. Trên bờ kè cũng trở nên sống động với cảnh mua bán tấp nập, người vận chuyển đá lạnh, nhiên liệu lên thuyền cho chuyến đánh bắt mới. Nhịp sống cứ thế nối tiếp, không ngừng nghỉ theo từng con nước.

Vừa cập mũi thuyền tại bến phà Vũ Điện (Phố Hiến) vào giữa trưa khi ánh mặt trời đứng bóng, vợ chồng người thuyền chài Trần Văn Đào, xã Nam Sang nhanh tay vớt những con cá mòi còn tươi trong khoang thuyền, cho vào rổ rồi mang lên bờ bán cho thương lái đợi sẵn.

 

Ông Trần Văn Đào, xã Nam Sang (Ninh Bình) đang gỡ những con cá mòi mắc lưới. Ảnh Mạnh Khánh/TTXVN

Xong công việc, rít một điếu thuốc lào, ông Đào chia sẻ về những vất vả cũng như sự may rủi của nghề săn cá mòi. Ông nói: “Có khi người đi trước thả một mẻ lưới chỉ được vài cân, nhưng người đi sau lại vớ được cả đàn cá to tới chục cân. Nói chung vẫn là may hơn khôn, vì cá mòi đi theo đàn, không đi lẻ”. Ông Đào cho biết thêm, theo kinh nghiệm nhiều năm, khi có gió Đông thường đánh bắt được nhiều cá hơn.

 

Sau khi đánh bắt, cá mòi được các tiểu thương thu mua ngay tại bến phà Vũ Điện, thuộc phường Phố Hiến (Hưng Yên).

Dù mùa cá mòi giúp người dân thuyền chài có thu nhập cao hơn nhưng nghề này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo ông Trần Văn Đào, không ít trường hợp ngư dân đang thả lưới giữa sông thì bị tàu hàng lớn làm đứt lưới, gây thiệt hại từ vài trăm nghìn đến hàng triệu đồng. Nguy hiểm hơn, với những chiếc thuyền nhỏ đánh bắt theo phương thức truyền thống, khi gặp gió to, sóng lớn, nguy cơ lật thuyền, hư hỏng ngư cụ, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng là điều luôn hiện hữu.

Theo nhiều gia đình thuyền chài, chi phí đầu tư đánh cá mòi theo phương thức thông thường khoảng 40-50 triệu đồng, bao gồm đóng thuyền, gắn động cơ và mua lưới. Với những tàu công suất lớn, sử dụng lưới gắn điện, chi phí có thể lên tới 400 - 500 triệu đồng. Tuy nhiên, hình thức đánh bắt bằng lưới điện mang tính tận diệt đã bị cơ quan chức năng cấm và xử lý.

 

Cá mòi được đánh bắt bằng lưới truyền thống tại khúc sông Hồng chạy qua phường Phố Hiến (Hưng Yên).

Do sản lượng cá mòi năm nay giảm nên giá bán có tăng, dao động từ 30.000 - 50.000 đồng/kg tại bến. Sau khi đưa về chợ, cá được phân loại; loại cá to (khoảng 10 con/kg) được cung cấp cho nhà hàng hoặc vận chuyển đi các tỉnh, thành phố; cá nhỏ hơn được bán cho người tiêu dùng hoặc chế biến thành chả cá mòi.

 

Chị Trần Thị Trang, số 4 Nguyễn Thiện Thuật (phường Phố Hiến) đang chế biến cá mòi để đưa đi ra thị trường. Ảnh Mạnh Khánh/TTXVN

Là người nhiều năm thu mua cá mòi để chế biến và tiêu thụ, chị Trần Thị Trang, số 4 Nguyễn Thiện Thuật (phường Phố Hiến), cho biết trước đây cá mòi thường được rán giòn để ăn. Tuy nhiên, nắm bắt thị hiếu người tiêu dùng, chị đã chọn cá to, béo để kho và bán ra thị trường. Sản phẩm cá mòi kho dân dã được nhiều người ưa chuộng, coi như một đặc sản. Ngoài ra, cá còn được ướp nghệ, đóng gói hút chân không, ướp lạnh để thuận tiện cho việc tiêu thụ và làm quà biếu. Nhờ đó, mỗi vụ cá mòi, chị tiêu thụ được vài tạ cá, góp phần tăng thu nhập.

Ngày nay, sau khi sơ chế, cá mòi được đóng gói hút chân không để tiện cho việc vận chuyển đi xa và bảo quản.

Từ một món ăn dân dã của cư dân ven sông, cá mòi nay đã trở thành đặc sản mang dấu ấn riêng của vùng đất Phố Hiến. Là loại cá tự nhiên, cá mòi được đánh giá khá sạch, giàu canxi, được nhiều người tiêu dùng lựa chọn. Giữa dòng chảy bền bỉ của sông Hồng, mùa cá mòi không chỉ mang lại sinh kế mà còn góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa, lao động và ký ức của một vùng quê trù phú.

Những ngày qua, bãi trước vùng biển phường Mũi Né (Lâm Đồng) nhộn nhịp từ sáng sớm, không khí lao động sôi động, tấp nập. Đây là thời điểm ngư dân trúng mùa cá cơm, sản lượng khai thác đạt cao.

Theo chia sẻ của ngư dân, cá cơm xuất hiện ở vùng biển Mũi Né được 2 tuần nay. Những ngày đầu, giá bán cá dao động từ 32.000 - 35.000 đồng/kg. Thời điểm ngày 12/4, do sản lượng cá nhiều hơn nên giá bán dao động từ 25.000 - 27.000 đồng/kg, chủ yếu là cá cơm than.

 

Hình ảnh vận chuyển cá cơm vào bờ

Ông Huỳnh Văn An, một người dân khiêng cá thuê tại vùng biển Mũi Né chia sẻ: Mỗi giỏ nhựa đựng có trọng lượng 15 kg cá, khiêng mỗi giỏ tôi được trả công từ 3.000 - 5.000 đồng, mỗi buổi sáng thu nhập được 400.000 - 500.000 đồng.

Bà Lê Thị Kim Hằng, một người dân địa phương cho biết, bà làm nghề nội trợ, khi rảnh, ra đây phụ việc khiêng cá, kiếm thêm thu nhập.

 

Cá cơm mà ngư dân đánh bắt chủ yếu là cá cơm than

 

Dồi dào cá cơm sau chuyến biển

Còn bà Nguyễn Thị Bảy, thương lái thu mua tại bãi biển Mũi Né phấn khởi: “Những ngày qua, do lượng cá ngư dân thu về nhiều, tươi rói, nên mỗi ngày tôi thu mua cả trăm tấn, cung cấp cho các cơ sở chế biến như lò hấp cá cơm, làm nước mắm”.

Không riêng vùng biển Mũi Né, thời điểm này, một số vùng ven biển khác của ở khu vực La Gi, ngư dân cũng trúng mùa cá cơm nên rất phấn khởi.

Quán bánh canh 'đồ mã' ở Huế không bảng hiệu, khách tự bưng ghế, chờ lâu nhưng vẫn đông nhờ hương vị đậm đà.

Giữa lòng thành phố Huế, quán bánh canh đồ mã không bảng hiệu vẫn đông khách mỗi tối, nơi thực khách tự bưng ghế, kiên nhẫn chờ để ăn một tô nóng hổi. 

Gánh hàng không tên dưới bóng đồ vàng mã

Nằm trong một căn nhà cổ cũ kỹ trên đường Mạc Đĩnh Chi (đối diện số 74 Mạc Đĩnh Chi, Huế), gánh bánh canh của o Hạnh (cô Hạnh - PV) từ lâu đã trở thành điểm đến quen thuộc của người dân địa phương.

PV Thanh Niên tìm đến địa chỉ này theo lời chỉ dẫn của một người bạn sành ăn. Quán nhỏ xinh, không biển hiệu, chỉ vỏn vẹn vài chiếc ghế nhựa cùng gánh bếp đơn sơ nhưng tỏa ra sức hút kỳ lạ.

Căn nhà cổ cũ kỹ trên đường Mạc Đĩnh Chi, nơi trú ngụ của gánh bánh canh hơn 25 năm

ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN

Dù bà chủ chưa dọn hàng, nhưng đã có rất nhiều người xếp hàng để chờ mua. Điều thú vị khiến thực khách nhớ đến gánh bánh canh không chỉ là món ăn mà bởi không gian treo đầy đồ vàng mã bên trên, tạo nên một đặc điểm nhận diện không lẫn vào đâu được, chính vì vậy người dân vẫn quen gọi gánh bánh canh này với cái tên "bánh canh đồ mã".

Không gian quán nhỏ nhắn với vài chiếc ghế nhựa đơn sơ

ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN

O Hạnh, chủ quán cho biết đã bán bánh canh ở góc phố này hơn 25 năm, từ trước đến nay quán vẫn giữ nguyên vẻ mộc mạc, không tên tuổi, không biển hiệu nhưng cứ khoảng 19 giờ 30 mỗi tối, khi o vừa dọn gánh ra, thực khách đã ngồi chờ sẵn từ trước. Điểm đặc biệt, của quán là dù đông, nhưng không hề tấp nập hay ồn ào, khách đến ăn đều tự giác lấy ghế, tìm chỗ ngồi thoải mái để chờ đợi thưởng thức tô bánh canh nóng hổi.

Hương vị đậm đà từ nồi nước dùng đầy đặn

Điểm nhấn của quán chính là sự đa dạng trong các loại bột đặc trưng của Huế như bột mì, bột lọc, bột gạo, bột lộn và cả mì gói. Bên cạnh gánh bếp là nồi nước dùng nghi ngút khói, đầy ắp các loại topping từ thịt bò, gân sụn, giò heo đến chả cua, trứng cút và huyết mềm. Mỗi tô bánh canh khi bưng ra cho khách đều được thêm chút hành lá, rau thơm, ớt cay xè và đặc biệt là những miếng tóp mỡ giòn rụm.

O Hạnh từ tốn múc từng tô bánh canh, chăm chút chọn lựa thịt cho thực khách

ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN

Vừa từ tốn múc những tô bánh canh nóng hổi, o Hạnh tâm sự: "Vì sức khỏe không đảm bảo nên tôi bán cũng không đều, có hôm mệt thì nghỉ. Thế nhưng hôm nào dọn ra, thấy khách đứng chờ đông như vậy, mình lại có thêm động lực để làm".

Đúng như lời bà chủ nói, trời càng về khuya khách đến càng đông, thậm chí phải xếp hàng. Không vội vã, o Hạnh vẫn giữ phong thái từ tốn, chăm chút chọn lựa từng miếng thịt cho mỗi tô bánh, khiến thực khách luôn vui vẻ kiên nhẫn đợi chờ.

Cận cảnh nồi nước dùng nghi ngút khói với đầy ắp các loại topping thịt và chả

ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN

Hầu hết khách đến quán đều là những "mối quen" từ lâu. O Hạnh nhớ tên từng người, hiểu rõ sở thích của những người dân sống quanh khu phố. Thậm chí, nhiều người không ngần ngại phụ o Hạnh một tay để tính tiền hay gói bánh canh cho những khách mua mang về.

 

Tô bánh canh đầy đặn với đủ loại chả cua, trứng cút chỉ với giá từ 25.000 đồng

ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN

Hình ảnh khách quen phụ giúp o Hạnh gói bánh canh cho người mua về khi quán đông

ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN

Chị Lê Na (32 tuổi, người dân địa phương) một khách quen nhận xét: "Nước dùng ở đây nấu với rất nhiều thịt nên vị ngọt đậm đà, rất tự nhiên, ăn một lần là nhớ mãi". Cùng chung quan điểm, anh Mai Huy Hoàng (25 tuổi, TP.Huế) cũng không ngớt lời khen: "Một tô chỉ từ 25.000 đồng nhưng đồ ăn đầy đủ lắm, từ chả cua đến trứng cút, thịt bò. Tôi mê nhất là phần tóp mỡ sa tế giòn tan, cay nồng đúng chất Huế".

Có lẽ, chính bởi sự giản đơn trong cách phục vụ, cộng với chất lượng món ăn được chăm chút cẩn thận đã giúp gánh bánh canh đồ mã không tên tồn tại hơn hai thập kỷ ở góc phố này.

Nguồn: https://thanhnien.vn/quan-banh-canh-do-ma-o-hue-khach-tu-bung-ghe-kien-nhan-cho-185260316121659301.htm