Chuyển dịch sang phương tiện ít phát thải đang trở thành xu hướng tất yếu của phát triển bền vững toàn cầu. Song, thực tiễn tại Mông Cổ cho thấy, nếu thiếu chuẩn bị về hạ tầng và chính sách đi kèm, quá trình 'xanh hóa' có thể tạo hệ lụy ngoài dự tính.

Xe hybrid phổ biến trên đường phố ở Ulaanbaatar. Ảnh: CNA

Làn sóng xe hybrid và những khoảng trống

Tại Ulaanbaatar, thành phố lớn nhất của Mông Cổ, ô tô hybrid (kết hợp động cơ xăng và động cơ điện) trở nên phổ biến trong đời sống hằng ngày. Theo CNA, dòng xe này chiếm khoảng 45% trong tổng số 1,5 triệu xe toàn quốc. Nhật Bản là nơi cung cấp khoảng 80% xe hybrid vào Mông Cổ và 95% trong số đó đã qua sử dụng. Chính yếu tố chi phí thấp khiến lượng xe nhập khẩu tăng mạnh, từ mức 50.000 - 70.000 xe/năm lên tới 130.000 xe vào năm 2024.

Trong bối cảnh hạ tầng sạc cho xe điện thuần túy còn hạn chế, khoảng cách di chuyển lớn và điều kiện khí hậu khắc nghiệt ở Mông Cổ, xe hybrid là lựa chọn thực tế. Người dân có thể di chuyển 100 - 150km bằng điện và tiếp tục 800 - 1.000km bằng động cơ xăng, phù hợp với đặc thù lãnh thổ rộng lớn. Tuy nhiên, các bộ pin, vốn suy giảm sau nhiều năm sử dụng, nhanh chóng xuống cấp.

Việc thay thế pin trở nên phổ biến trong khi hệ thống xử lý lại chưa theo kịp. Mông Cổ hiện chưa có cơ chế kiểm soát đầy đủ đối với chất thải pin. Tại Ulaanbaatar, có những điểm thu gom phi chính thức tích trữ tới 50.000 bộ pin đã qua sử dụng chỉ trong thời gian ngắn. Trong khi đó, việc xuất khẩu pin thải ra nước ngoài bị hạn chế từ năm 2025, khiến lượng chất thải nguy hại này “mắc kẹt” trong môi trường.

Vấn đề càng trở nên phức tạp khi nước này thiếu cơ sở tái chế phù hợp. Nhà máy tái chế hiện có chỉ xử lý pin chì với công suất khoảng 7.000 tấn mỗi năm, chưa thể đáp ứng nhu cầu xử lý pin hybrid hay pin lithium-ion. Trong khi đó, các loại pin nếu không được xử lý đúng cách có thể gây ô nhiễm đất, nước và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Thực tế này dẫn đến nghịch lý: trong nỗ lực thúc đẩy phương tiện “xanh”, một dạng áp lực môi trường mới lại hình thành. Điều này phản ánh khoảng trống phổ biến trong chuyển đổi năng lượng tại các quốc gia đang phát triển, nơi tốc độ tiếp nhận công nghệ thường nhanh hơn năng lực quản lý vòng đời của công nghệ đó.

Bài học kinh nghiệm

Mông Cổ bắt đầu những bước đi đầu tiên về xây dựng hệ thống quản lý bài bản khi vận hành nhà máy tái chế ắc quy chì đầu tiên vào năm 2024 để chuyển từ xử lý tự phát sang mô hình công nghiệp hóa. Song, bài toán lớn nhất vẫn nằm ở pin xe hybrid và xe điện vốn đòi hỏi công nghệ xử lý phức tạp hơn. Các doanh nghiệp kỳ vọng trong vòng 3 năm tới có thể xây dựng nhà máy chuyên biệt và hướng tới xử lý cả pin lithium trong một thập kỷ.

Từ thực tiễn trên, có thể rút ra một số bài học quan trọng cho các quốc gia đang thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện ít phát thải. Trước hết, cần tiếp cận vấn đề theo toàn bộ vòng đời sản phẩm, thay vì chỉ tập trung vào giai đoạn sử dụng. Một phương tiện được coi là “xanh” không chỉ vì mức phát thải khi vận hành, mà còn phụ thuộc vào cách nó được sản xuất, bảo trì và xử lý sau khi hết vòng đời. Điều này đòi hỏi các chính sách phải bao gồm cả tiêu chuẩn nhập khẩu, kiểm định chất lượng pin, cũng như trách nhiệm xử lý chất thải. Theo CNA, nhiều chuyên gia đề xuất Mông Cổ cần đặt “ngưỡng sức khoẻ pin” tối thiểu đối với xe nhập khẩu, nhằm tránh tiếp nhận phương tiện quá hạn sử dụng, giúp giảm áp lực xử lý chất thải về sau.

Phát triển hạ tầng tái chế cần đi trước một bước. Kinh nghiệm từ một số quốc gia khác cho thấy, hệ thống tái chế hiệu quả thường được xây dựng song hành với quá trình mở rộng thị trường xe điện và hybrid. Điều này bao gồm đầu tư công nghệ xử lý phù hợp với từng loại pin và xây dựng mạng lưới thu gom an toàn, minh bạch.

Tại Nhật Bản, người tiêu dùng phải đóng phí tái chế khi mua xe mới để tạo quỹ xử lý khi phương tiện hết vòng đời. Nhiều nước khác cũng đi trước về xây dựng năng lực xử lý pin. Trung Quốc là quốc gia dẫn đầu về tái chế pin lithium-ion; Hàn Quốc phát triển mạnh mô hình tái sử dụng và tái sản xuất pin; Singapore đã vận hành nhà máy tái chế pin lithium đầu tiên. Malaysia, Thái Lan và Indonesia cũng tăng tốc đầu tư vào lĩnh vực này.

Tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý chất thải công nghệ cũng là điều cần thiết. Chính phủ Mông Cổ đã hợp tác với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Ngân hàng Thế giới (WB) và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) để nghiên cứu mô hình quản lý chất thải pin. Các cơ chế hợp tác với quốc gia xuất khẩu, tổ chức tài chính quốc tế hoặc các doanh nghiệp sản xuất có thể giúp chia sẻ chi phí và công nghệ xử lý.

Chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là phép thử năng lực quản trị. Hệ thống quản lý chất thải cần được thiết kế song song với quá trình mở rộng thị trường xe điện. Nếu nhận diện sớm và hành động đúng hướng, quá trình chuyển đổi xanh sẽ trở thành nền tảng cho phát triển bền vững thực chất trong dài hạn.

Trong hệ điều hành Android 17 Beta 3, Google tiến hành thử nghiệm tính năng cho phép điện thoại Android tập trung sức mạnh vào việc sạc pin.

Android 17 Beta 3 phát hành cuối tuần qua bao gồm một số tính năng mới và sửa lỗi. Bản cập nhật khắc phục được lỗi thiết bị không phản hồi lệnh thoại “Hey Google” trên điện thoại Pixel, sau khi nâng cấp hệ điều hành tính năng này hoạt động nhanh và tốt hơn bao giờ hết.

Ngoài ra Android 17 Beta 3 còn đem đến tính năng App Bubbles. Nếu người dùng nhấn giữ biểu tượng ứng dụng trên màn hình chính rồi chọn Bubble từ danh sách lệnh bật lên, thì ứng dụng được chọn sẽ biến thành bong bóng biểu tượng có thể di chuyển đến bất cứ đâu. Lúc cần dùng ta chỉ cần chạm vào bong bóng biểu tượng, cửa sổ ứng dụng nhỏ lập tức mở ra. Tính năng đáp ứng tốt nhu cầu đa nhiệm của người dùng.

 

Android 17 Beta 3 vừa ra mắt cuối tuần qua - Ảnh: Phone Arena

Đặc biệt trang công nghệ Android Authority phát hiện thêm các đoạn mã dường như là tính năng tên Priority Charging: khi được kích hoạt sẽ tạm dừng loạt hoạt động chạy ngầm chẳng hạn cập nhật ứng dụng, qua đó cho phép thiết bị tập trung vào việc cung cấp tốc độ sạc nhanh hơn, nhiều năng lượng truyền vào pin hơn. Các đoạn mã trong Android 17 Beta 3 cho thấy Google định vị Priority Charging như tính năng cần thiết lúc người dùng không có nhiều thời gian nhưng lại cần điện thoại sạc nhanh nhất có thể. Kích hoạt tính năng không làm ảnh hưởng cuộc gọi hay tin nhắn, đảm bảo duy trì liên lạc thông suốt.

Với Priority Charging, người dùng được khuyến nghị dùng bộ sạc tốc độ từ 30W trở lên. Người dùng hoàn toàn yên tâm vì hệ điều hành sẽ kiểm soát nhiệt độ ngăn ngừa tình trạng thiết bị nóng quá mức.

Tính năng trên vô cùng thiết thực, nhất là với trường hợp thường xuyên đi lại hoặc phải xử lý công việc cường độ cao. Hiện chưa thấy dấu hiệu rõ ràng của Priority Charging trong Android 17 Beta 3, nên khả năng Google chỉ đang tiến hành thử nghiệm bằng cách chạy ngầm.

Không đơn thuần là sạc nhanh hơn

Priority Charging không đơn thuần đem lại giải pháp sạc nhanh hơn (nhiều điện thoại Android hiện tại đã hỗ trợ mức sạc từ 40W trở lên) mà còn giải quyết 2 vấn đề nan giải.

Khi vừa sạc nhanh vừa chạy quá nhiều ứng dụng ngầm, điện thoại sẽ rất nóng dễ dẫn đến hư hỏng phần cứng. Tính năng thử nghiệm giảm tải cho CPU/GPU giúp máy mát hơn, giữ công suất sạc tối đa lâu hơn.

Còn với trường hợp dùng bộ sạc chậm hoặc sạc qua cổn USB máy tính, lượng điện vào vốn đã ít. Nếu máy vẫn chạy nhiều ứng dụng ngầm thì pin có thể sạc cực chậm thậm chí chẳng lên phần trăm nào. Priority Charging rút bớt các “vòi hút điện” (ứng dụng chạy ngầm) để năng lượng chỉ tập trung vào pin.

Android 17 Beta 3 chỉ vừa phát hành, mới dành cho dòng điện thoại Pixel từ thế hệ thứ 6 trở lên. Hãng khác như Samsung, Xiaomi, OPPO… chưa nhận bản chính thức. Thông thường họ sẽ tung ra chương trình thử nghiệm riêng (ví dụ One UI Beta cho Samsung) sau khi Google ra mắt bản ổn định, dự kiến vào khoảng tháng 6.2026.

Cẩm Bình

Nguồn: BÁO MỚI

Khi AI được đặt vào vai trò tái thiết kế cách vận hành các hệ thống lớn như giao thông, y tế và giáo dục, hiệu quả sẽ lan tỏa theo hiệu ứng dây chuyền.

TP.HCM đang đứng trước ngưỡng cửa lịch sử của sự chuyển mình khi quyết định đặt trí tuệ nhân tạo (AI) làm hạt nhân để thiết lập lại cấu trúc đô thị, thay thế cho mô hình tăng trưởng dựa trên thâm dụng lao động đã dần tới hạn.

Đây không còn là câu chuyện về một công cụ công nghệ đơn thuần, mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị và phát triển bền vững.

Sự chuyển dịch của TP.HCM thể hiện rõ nét qua việc tích hợp AI vào bộ máy hành chính công. Thay vì những quy trình thủ công rườm rà, sự xuất hiện của các trợ lý ảo tại các phường, xã đang thay đổi diện mạo của dịch vụ công. AI hỗ trợ cán bộ soạn thảo văn bản, phân tích dữ liệu và tra cứu thông tin nhanh chóng, giúp rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi của người dân.

Tuy nhiên, giá trị thực sự của AI nằm ở khả năng tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc. Khi AI được đặt vào vai trò tái thiết kế cách vận hành các hệ thống lớn như giao thông, y tế và giáo dục, hiệu quả sẽ lan tỏa theo hiệu ứng dây chuyền. 

Một hệ thống giao thông thông minh có thể tự động điều phối dòng xe để giảm ùn tắc, một hệ thống y tế tích hợp AI có thể hỗ trợ chẩn đoán từ xa và cá nhân hóa phác đồ điều trị. 

Những bước nhảy vọt này giúp TP quản trị hiệu quả hơn, đồng thời giải quyết các thách thức về đô thị hóa và biến đổi khí hậu.

Với sự liên kết chặt chẽ trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, TP.HCM đang hình thành một siêu đô thị có sức mạnh lan tỏa cực lớn. Việc theo đuổi mô hình AI có chủ quyền và ứng dụng theo chiều dọc giúp TP tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực thiết yếu nhất như quản lý ngập lụt hay dịch vụ công liên thông, thay vì dàn trải tài chính vào những cuộc đua công nghệ quá tầm.

Đặc biệt, với tầm nhìn đến năm 2050 trở thành một siêu đô thị thông minh, TP.HCM càng nên hành động quyết liệt ngay trong thập niên này. Một đô thị hiện đại không chỉ được đo bằng số lượng GPU hay tốc độ Internet, mà còn ở mức độ sẵn sàng của công dân. 

Chương trình phổ cập trí tuệ nhân tạo cho công dân giai đoạn 2025-2030 là minh chứng cho tầm nhìn nhân văn của TP. Với mục tiêu phổ cập kiến thức AI cho hàng triệu người thông qua hệ thống học tập trực tuyến mở, TP.HCM đang xây dựng một thế hệ công dân số năng động.

TP.HCM đang bước vào kỷ nguyên AI với một tư thế chủ động và đầy khát vọng. Trí tuệ nhân tạo chính là đòn bẩy chiến lược để TP thực hiện bước nhảy vọt về GRDP, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho mỗi người dân. 

Hành trình này chắc chắn còn nhiều thách thức nhưng với một lộ trình rõ ràng, hạ tầng vững chắc và sự đồng lòng của cộng đồng, TP.HCM hoàn toàn có thể trở thành “công xưởng tri thức” của châu Á.

AI không phải là đích đến cuối cùng, mà chính là phương tiện để TP.HCM xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại và nghĩa tình, nơi công nghệ luôn phục vụ con người một cách hiệu quả nhất. 

Google đẩy nhanh chiến lược phổ cập trí tuệ nhân tạo khi đưa tính năng notebook trong Google Gemini từ nền web sang thiết bị di động, đồng thời mở quyền sử dụng cho cả nhóm miễn phí, tạo bước chuyển đáng chú ý trong cách người dùng quản lý dữ liệu cá nhân bằng AI.

Google vừa xác nhận triển khai notebook trong Google Gemini trên nền tảng di động sau thời gian thử nghiệm giới hạn. Động thái này nối tiếp quá trình tích hợp với NotebookLM từ năm trước, nơi hệ thống AI tận dụng tài liệu người dùng làm nguồn dữ liệu để phân tích và tổng hợp thông tin. Với phiên bản mới, “sổ tay AI” xuất hiện trực tiếp trong ứng dụng, cho phép truy cập toàn bộ notebook cá nhân mà không cần chuyển sang trình duyệt.

Khác với giai đoạn đầu chỉ dành cho người đăng ký gói cao cấp, lần mở rộng này đưa notebook tiếp cận cả nhóm người dùng miễn phí. Cách phân bổ tài nguyên vẫn giữ tính phân tầng rõ rệt. Mỗi notebook cho phép lưu tối đa 50 nguồn với tài khoản miễn phí, trong khi các gói Plus, Pro, Ultra nâng giới hạn lên lần lượt 100, 300, 600 nguồn. Cấu trúc này phản ánh định hướng quen thuộc của Google: mở rộng trải nghiệm cơ bản để thu hút người dùng, sau đó giữ lợi thế tính năng ở tầng trả phí.

 

Tính năng notebook từ Gemini được đưa lên di động. Ảnh: NotebookLM

Điểm đáng chú ý nằm ở khả năng biến hội thoại thành dữ liệu. Người dùng có thể chuyển trực tiếp nội dung trao đổi với AI vào notebook mới hoặc bổ sung vào notebook sẵn có. Cách tiếp cận này xóa ranh giới giữa quá trình hỏi đáp và lưu trữ tri thức, tạo vòng lặp liên tục giữa khai thác và tích lũy dữ liệu cá nhân. Trong thực tế, đây không đơn thuần nâng cấp giao diện, mà tái định nghĩa cách AI tham gia vào quy trình làm việc cá nhân.

Việc đưa notebook lên di động cho thấy Google ưu tiên kịch bản sử dụng linh hoạt, nơi dữ liệu không còn phụ thuộc vào môi trường làm việc cố định. Khi người dùng có thể truy cập, chỉnh sửa, bổ sung tài liệu ngay trên điện thoại, vai trò của AI chuyển từ công cụ hỗ trợ sang trung tâm điều phối thông tin. Tuy nhiên, mức giới hạn nguồn khác nhau giữa các gói cũng đặt ra câu hỏi về khả năng mở rộng thực tế đối với nhóm miễn phí, nhất là khi nhu cầu lưu trữ và xử lý dữ liệu ngày càng tăng.

Google đồng thời xác nhận kế hoạch mở rộng tính năng này sang nhiều thị trường châu Âu trong thời gian tới, dù chưa đưa ra mốc triển khai cụ thể. Diễn biến này cho thấy hãng tiếp tục thử nghiệm theo từng khu vực trước khi phổ cập toàn cầu, thay vì tung ra đồng loạt.

Sự xuất hiện của notebook trên di động không chỉ bổ sung tính năng còn thiếu, mà còn phản ánh bước chuyển chiến lược của Google trong cuộc cạnh tranh AI. Khi dữ liệu cá nhân trở thành trung tâm, công cụ nào kiểm soát tốt dòng chảy thông tin sẽ nắm lợi thế dài hạn. Với bước đi mới, Google Gemini tiến thêm một bước trong mục tiêu đó, đồng thời tạo áp lực lên các nền tảng AI khác vốn chưa tích hợp sâu khả năng quản lý tri thức cá nhân trên thiết bị di động.