Chặt củi và mài rìu
Abraham Lincoln(Tổng thống thứ 16 của nước Mỹ). Một trong số các Câu nói nổi tiếng của ông là: "Nếu cho tôi 6 giờ để chặt một cái cây, tôi sẽ dành 4 giờ đầu tiên để mài rìu." (Give me six hours to chop down a tree and I will spend the first four sharpening the axe.)
Albert Einstein cho rằng: Nếu tôi có 60 phút để giải quyết một vấn đề, tôi sẽ dành 55 phút để suy nghĩ về vấn đề và 5 phút để tìm ra giải pháp."
Câu nói này nhấn mạnh tuyệt đối tầm quan trọng của giai đoạn chuẩn bị, phân tích và thấu hiểu bản chất (mài dao). Phần lớn mọi người thất bại vì lao ngay vào "chặt củi" (5 phút suy nghĩ, 55 phút hành động mù quáng). Khi ta dành thời gian phân tích nguyên nhân gốc rễ của lỗi sai, chúng ta đang dành 55 phút để làm cho "lưỡi dao tư duy" sắc bén nhất có thể.
Chặt củi (Thi đấu / Thực thi) là lúc tiêu tốn năng lượng, sử dụng lực và tung ra những gì mình đang có. Nhưng nếu lưỡi dao đã cùn, càng chặt nhiều chỉ càng tốn sức, hiệu suất thấp và dễ làm mẻ dao.
Mài dao (Rút kinh nghiệm) chính là khoảng dừng có chủ đích để mài dũa lại công cụ tư duy. Khi lưỡi dao sắc bén, chỉ cần một nhát chặt đúng góc (một nước cờ đúng, một dòng code tối ưu, một quyết định sáng suốt) cũng đủ tạo ra kết quả gấp nhiều lần người khác quay cuồng chặt củi cả ngày.
Ba quy tắc để "Mài dao" đúng cách
Mài đúng góc (Chẩn đoán chính xác): Mài dao không phải là chà xát ngẫu nhiên. Nhìn lại một ván cờ thua không phải để tự dằn dộ, mà để tìm đúng vị trí bị lỗi: Do lỗ hổng khai cục, do tính toán sót nước, hay do tâm lý vội vàng?
Đừng chờ dao cùn mới mài (lo xa): Người thợ giỏi mài dao sau mỗi lượt làm việc, chứ không đợi đến khi dao cùn rỉ mới mang ra sửa. Thói quen rút kinh nghiệm ngay sau khi thực chiến, giúp bài học tươi mới và khắc sâu nhất.
Cân bằng giữa mài và chặt: Nếu chỉ mài dao mà không bao giờ mang đi chặt củi, bạn sẽ không bao giờ biết lưỡi dao của mình thực sự chịu được lực và bén đến đâu. Thi đấu tạo ra "dữ liệu thực tế", còn rút kinh nghiệm chuyển hóa dữ liệu đó thành "kỹ năng".
Nhịp điệu của người thành công luôn theo thứ tự: Chặt củi có chiến lược; Mài lại lưỡi dao; Trở lại rừng với một sức mạnh mới.
Chặt củi = Sinh dữ liệu & Đánh giá (Inference / Data Collection)
Mài rìu /rút kinh nghiệm" = Huấn luyện lại & Tối ưu hóa mô hình (Retraining & Optimization)
Theo Life is Good.